Μουσικά όργανα 🎶
Φτιάχνουμε τα δικά μας όργανα 🛠️
Δε χρειάζεται να αγοράσεις ακριβό όργανο για να κάνεις μουσική. Τα παρακάτω δύο όργανα φτιάχνονται με πράγματα που ήδη υπάρχουν στο σπίτι: ένα σκουπόξυλο, μερικά κουτάκια και δώδεκα ποτήρια. Τα κείμενα είναι από το βιβλίο «Το εργαστήρι της μουσικής» των Π. Γ. Καμπύλη και Ι. Μ. Σπετσιώτη.
Κουδουνίστρα 🔔
Υλικά κατασκευής:
- 5 άδεια κουτιά από φωτογραφικό φιλμ 🎞️
- Ένα παλιό ξύλινο σκουπόξυλο 🪵
- 5 καρφάκια με κεφάλι
- Σποράκια 🌾
- Πετραδάκια, χάντρες, ό,τι άλλο θέλουμε για διακόσμηση ✨
- Σέγα
- Σφυρί 🔨
Περιγραφή κατασκευής:
- Κόβουμε με τη σέγα ένα κομμάτι από το σκουπόξυλο, μήκους 20-25 εκατοστών.
- Καρφώνουμε στο κέντρο τα καπάκια — το ένα στην κορυφή του ξύλου και τα άλλα αφήνοντας 2-3 εκατοστά κενό μεταξύ τους.
- Βάζουμε στα κουτιά σποράκια, χάντρες, πετραδάκια ή ό,τι άλλο κρίνουμε κατάλληλο, τα εφαρμόζουμε στα καπάκια και διακοσμούμε την κατασκευή μας.
Λίγα λόγια γι' αυτό:
Οι κουδουνίστρες είναι μικρά όργανα, πολύ γνωστά από την αρχαιότητα. Τα χρησιμοποιούσαν κυρίως σε θρησκευτικές τελετές, αλλά και για να κοιμίζουν οι παραμάνες τα μωρά. Κατασκευάζονται από μια μεγάλη ποικιλία υλικών και τα συναντάμε σε όλους τους πολιτισμούς.
Η σέγα και το σφυρί δεν είναι παιχνίδια. Το κόψιμο του ξύλου και το κάρφωμα γίνονται πάντα με έναν μεγάλο δίπλα σου. Εσύ ανάλαβε το πιο ωραίο κομμάτι: το γέμισμα και τη διακόσμηση.
Ποτηρόφωνο 🍷🎵
Τι θα χρειαστούμε:
- 12 ίδια κρυστάλλινα ποτήρια
- Νερό ή άλλο υγρό 💧
Περιγραφή κατασκευής:
- Γεμίζουμε τα ποτήρια με διαφορετικές ποσότητες νερού, ώσπου το τελευταίο ποτήρι να είναι σχεδόν άδειο.
- Το όργανο παίζεται τρίβοντας το χείλος των ποτηριών είτε με το βρεγμένο δάχτυλο είτε με ένα δοξάρι.
Λίγα λόγια γι' αυτό:
Με τα μουσικά ποτήρια οργανώνονται μουσικές παραστάσεις στην Ευρώπη εδώ και 300 χρόνια. Μάλιστα, είχε εφευρεθεί και ένα όργανο που βασιζόταν σε αυτά από τον Βενιαμίν Φραγκλίνο, το οποίο έγινε γνωστό ως «αρμόνικα γυαλιού». Μεταξύ εκείνων που έγραψαν μουσική για ποτήρια και έδωσαν συναυλίες με αυτά περιλαμβάνονται και μερικοί διάσημοι συνθέτες, όπως και ερασιτέχνες μουσικοί. Ο Μότσαρτ έδωσε την πρώτη του συναυλία με ποτήρια όταν ήταν 17 χρονών.
Όσο περισσότερο νερό έχει ένα ποτήρι, τόσο πιο χαμηλός (μπάσος) είναι ο ήχος του· όσο λιγότερο νερό, τόσο πιο ψηλός. Έτσι, με δώδεκα ποτήρια και λίγη υπομονή στο γέμισμα, φτιάχνεις μια ολόκληρη κλίμακα και μπορείς να παίξεις μελωδία.
Το κατηγορούμενο 📝
Μερικά ρήματα, όπως το είμαι και το γίνομαι, δεν παίρνουν αντικείμενο. Παίρνουν μια άλλη λέξη που φανερώνει ότι το υποκείμενο έχει μια ιδιότητα ή ένα χαρακτηριστικό ή ότι βρίσκεται σε μια κατάσταση. Αυτή τη λέξη τη λέμε κατηγορούμενο.
Το βρίσκουμε ρωτώντας «τι είναι;» ή «τι έγινε;»:
| Πρόταση | Ερώτηση | Κατηγορούμενο |
|---|---|---|
| …ώσπου το τελευταίο ποτήρι να είναι σχεδόν άδειο. | Τι είναι το ποτήρι; | άδειο |
| …ένα όργανο το οποίο έγινε γνωστό… | Τι έγινε το όργανο; | γνωστό |
| Ο θείος μου είναι μουσικός. | Τι είναι ο θείος μου; | μουσικός |
Όταν το κατηγορούμενο είναι επίθετο ή μετοχή, μπαίνει στην ίδια πτώση, στο ίδιο γένος και στον ίδιο αριθμό με το υποκείμενο.
Και τα δύο έρχονται μετά το ρήμα, όμως δεν κάνουν την ίδια δουλειά:
- Ο Μισέλ πιάνει την κιθάρα. → Η κιθάρα είναι κάτι άλλο από τον Μισέλ. Αντικείμενο.
- Ο θείος μου είναι μουσικός. → Ο μουσικός είναι ο ίδιος ο θείος μου. Κατηγορούμενο.
Κανόνας-κλειδί: το κατηγορούμενο μιλάει για το υποκείμενο, το αντικείμενο είναι κάτι ξεχωριστό από αυτό.
Πού δε βάζουμε ποτέ κόμμα ✍️
Όταν μια λέξη είναι υποκείμενο, αντικείμενο ή κατηγορούμενο, δε χωρίζεται ποτέ με κόμμα από το ρήμα:
- Ο Νίκος δε θα έρθει στη συναυλία. (υποκείμενο του «έρθει»)
- Αγόρασα τα εισιτήρια για τη συναυλία. (αντικείμενο του «αγόρασα»)
- Ο θείος μου είναι μουσικός. (κατηγορούμενο του «είναι»)
Το ίδιο ισχύει και όταν τη θέση του υποκειμένου, του αντικειμένου ή του κατηγορουμένου την παίρνει ολόκληρη πρόταση:
- Φαίνεται πως δεν του αρέσει η συναυλία. (υποκείμενο του απρόσωπου «φαίνεται»)
- Ο Νίκος είπε πως δε θα δει τη συναυλία. (αντικείμενο του «είπε»)
- Δεν πρέπει να βάζεις τόσο δυνατά τη μουσική. (υποκείμενο του απρόσωπου «πρέπει»)
- Θέλω να ακούσω μουσική. (αντικείμενο του «θέλω»)
Οι ίδιες λεξούλες, άλλος ρόλος
Οι ίδιες μικρές λέξεις (να, αν, γιατί) άλλοτε φέρνουν πρόταση που είναι υποκείμενο ή αντικείμενο και άλλοτε πρόταση με εντελώς άλλη δουλειά:
| Πρόταση | Ρόλος της δευτερεύουσας | Κόμμα; |
|---|---|---|
| Δεν ξέρω αν θα έρθω στη συναυλία. | πλάγια ερωτηματική, αντικείμενο του «ξέρω» | όχι |
| Αν πας στη συναυλία, να με πάρεις τηλέφωνο. | υποθετική | ναι |
| Δεν ξέρω γιατί δε θα γίνει η συναυλία. | πλάγια ερωτηματική, αντικείμενο του «ξέρω» | όχι |
| Δε θα έρθει στη συναυλία, γιατί είναι άρρωστος. | αιτιολογική | ναι |
| Θα έρθω σπίτι σου, να ακούσουμε μουσική. | τελική (δείχνει σκοπό) | ναι |
Και μερικά ακόμη παραδείγματα χωρίς κόμμα:
- Δεν ξέρω πώς θα παίξουν οι μουσικοί. (πλάγια ερωτηματική, αντικείμενο του «ξέρω» — το πώς παίρνει τόνο, γιατί ρωτάει)
- Φοβάται μήπως χάσει την αυριανή συναυλία. (αντικείμενο του «φοβάται»)
- Όποιος δεν έρθει στη συναυλία θα χάσει! (αναφορική, υποκείμενο του «χάσει»)
- Θα τραγουδήσω ό,τι θέλω εγώ. (αναφορική, αντικείμενο του «τραγουδήσω»)
- Αυτός είναι ό,τι θέλεις: πιανίστας, κιθαρίστας, βιολοντσελίστας. (αναφορική, κατηγορούμενο του «είναι»)
Ας το σκεφτούμε 🤔
- Τι κοινό έχουν η κουδουνίστρα και το ποτηρόφωνο ως προς τα υλικά τους;
- Γιατί οι κουδουνίστρες υπάρχουν σε όλους τους πολιτισμούς του κόσμου;
- Στην πρόταση «Ο μουσικός ήχος είναι οργανωμένος», ποιο είναι το υποκείμενο και ποιο το κατηγορούμενο;
- Ποιο άλλο καθημερινό αντικείμενο του σπιτιού σου θα μπορούσε να γίνει μουσικό όργανο;