Άγνωστος αγωνιστής ⚔️
Ο Κώστας Μόντης ήταν Κύπριος ποιητής και έγραφε πολύ μικρά ποιήματα — μερικές φορές δύο ή τρεις στίχους μόνο. Πίστευε ότι λίγες λέξεις, αν είναι οι σωστές, λένε περισσότερα από μια ολόκληρη σελίδα.
Αυτό εδώ έχει μόλις πέντε στίχους, και όμως χωράει έναν θάνατο, μια ταφή και μια μνήμη που δεν σβήνει.
Ο τίτλος δεν λέει όνομα. Ο αγωνιστής είναι άγνωστος — άρα μπορεί να είναι οποιοσδήποτε από τους νέους που χάθηκαν.
Το ποίημα
Η σφαίρα που σε σκότωσε
πέρασε δίπλα από την καρδιά μου,
δίπλα απ' την καρδιά μου έπεσες νεκρός,
δίπλα απ' την καρδιά μου σ' έθαψαν,
απάνω στον τάφο σου χτυπά.
Κώστας Μόντης
Πώς είναι φτιαγμένο 🔎
Πρόσεξε τι επαναλαμβάνεται. Τρεις φορές, στη σειρά, ο ποιητής γράφει «δίπλα απ' την καρδιά μου». Αυτή η επανάληψη είναι όλο το ποίημα.
| Στίχος | Τι συμβαίνει | Πού |
|---|---|---|
| 1-2 | Η σφαίρα περνά | δίπλα από την καρδιά μου |
| 3 | Ο αγωνιστής πέφτει νεκρός | δίπλα απ' την καρδιά μου |
| 4 | Τον θάβουν | δίπλα απ' την καρδιά μου |
| 5 | Η καρδιά χτυπά | πάνω στον τάφο του |
Και μετά έρχεται η τελευταία γραμμή, που γυρίζει τα πάντα ανάποδα: η καρδιά δεν είναι πια δίπλα στον τάφο — είναι πάνω του.
Ο Κώστας Μόντης έγραψε εκατοντάδες τέτοια μικροσκοπικά ποιήματα. Η τέχνη τους είναι ότι δεν εξηγούν τίποτα: αφήνουν μία εικόνα και σταματούν. Εδώ η εικόνα είναι μία καρδιά που έγινε τάφος, και δεν χρειάζεται καμία άλλη λέξη.
Θα μπορούσε να γράψει «η σφαίρα σε σκότωσε» και να μείνει απ' έξω. Αντί γι' αυτό βάζει τον εαυτό του μέσα στη σκηνή: η σφαίρα πέρασε δίπλα του, ο νεκρός έπεσε δίπλα του, ο τάφος είναι μέσα του. Δεν αφηγείται τον θάνατο άλλου — τον κουβαλάει.
Τι μας λέει ⚖️
- Ο αγωνιστής είναι άγνωστος, άρα είναι όλοι.
- Η σφαίρα πέρασε πολύ κοντά, άρα ο ποιητής θα μπορούσε να είναι ο νεκρός.
- Ο νεκρός θάφτηκε μέσα στην καρδιά του, άρα δεν θα ξεχαστεί.
- Η καρδιά χτυπά πάνω στον τάφο, άρα η μνήμη είναι ζωντανή και συνεχής.
Για να το σκεφτούμε 💭
- Γιατί ο ποιητής δεν δίνει όνομα στον αγωνιστή;
- Τι σημαίνει ότι η σφαίρα πέρασε «δίπλα» από την καρδιά του και όχι μέσα της;
- Ποιος άλλος τρόπος υπάρχει να «θάψεις κάποιον στην καρδιά σου»;