«Αγάπες... με ουρά» 🐾
Πριν διαβάσουμε 📖
Σκύλοι ή γάτες; Η διαφωνία είναι παλιά και δεν λύνεται εύκολα. Σε αυτή την ενότητα διαβάζουμε δύο κείμενα που μιλούν και για τα δύο ζώα, το καθένα με τον δικό του τρόπο.
Το πρώτο είναι πεζό: ένα απόσπασμα από το βιβλίο «Αγάπες... με ουρά» της Βούλας Μάστορη, όπου ένα παιδί εξηγεί γιατί προτιμάει τους σκύλους, ενώ η μαμά του λατρεύει τις γάτες. Το δεύτερο είναι ποίημα του Ζαχαρία Παπαντωνίου, όπου ένας σκύλος και μια γάτα κάνουν διάλογο και τελικά συμφιλιώνονται.
Καθώς διαβάζεις, κράτα σημείωση: τι λέει κάθε κείμενο για τον χαρακτήρα του σκύλου και τι για τον χαρακτήρα της γάτας.
Το πρώτο κείμενο 🐱🐶
Η μαμά μου είναι γατόφιλη 🐱, δηλαδή ανήκει σ' εκείνη την τάξη των ανθρώπων που προτιμούν τις γάτες από τους σκύλους 🐶. Εμένα, αν με ρωτήσεις, μ' αρέσουν περισσότερο οι σκύλοι. Όταν αγριεύουν, σου δίνουν μια ντόμπρα δαγκωνιά 🦷 κι όχι εκείνες τις ύπουλες γατίσιες νυχιές 🐾, που δεν αποκλείεται να συνοδεύονται ΚΑΙ από δαγκωνιά! Διότι, βεβαίως, άλλη χάρη έχει του σκύλου. Η δαγκωνιά λέω. Πάει και τελείωσε.
Η μαμά, όμως, από τότε που έχασε το σκυλί ΤΗΣ –και πάνε πάρα πολλά χρόνια από τότε, γιατί το έχασε όταν ήταν δώδεκα χρονώ–, από τότε, λέω, δεν εννοεί να αγαπήσει άλλο σκυλί, και όλη την αγάπη της τη δίνει στις γάτες. Και όχι σε όλες, παρακαλώ, αλλά ΣΤΗ γάτα, που είναι κάθε φορά, βέβαια, η γάτα ΤΗΣ. 🐈
Εδώ θα πρέπει να πω πως δεν μπορείς να θεωρείς εσύ μια γάτα για δικιά σου, γιατί γενικά αυτά τα πλάσματα είναι μονόχνοτα κι ανεξάρτητα 💁, και δε θέλουν ν' ανήκουν σε κανέναν παρά στον εαυτό τους. Μόνο μερικές φορές –κι αυτό σπάνια– συμβαίνει να δεθούν με κάποιον άνθρωπο, αλλά και τότε είναι γιατί τον διάλεξαν αποκλειστικά εκείνες.
Βούλα Μάστορη, Αγάπες... με ουρά, εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 1999
Η συγγραφέας γράφει με κεφαλαία το «ΤΗΣ», το «ΚΑΙ» και το «ΣΤΗ». Δεν είναι λάθος: έτσι μας δείχνει πού θα δυναμώσει τη φωνή του ο αφηγητής, σαν να μας μιλάει από κοντά. Είναι ένας τρόπος να μπει ο προφορικός λόγος μέσα στο γραπτό κείμενο.
Το δεύτερο κείμενο: «Οι δύο φίλοι» 🎭
Ο σκύλος λέει της γάτας:
Τα νύχια σου ετοιμάζεις,
φυσάς και καμπουριάζεις.
Μα τι έχεις και θυμώνεις;
Ως πότε οι τσακωμοί;
Κι εκείνη: Μη ζυγώνεις,
Σε σκίζω στη στιγμή.
Για στάσου, λέει ο σκύλος,
δε θέλεις να είμαι φίλος;
και κούναε την ουρά…
Τρωγόμαστε βδομάδες
παίρνεις και δίνεις ξύλο.
Ας πάψουν οι καβγάδες
και δέξου με για φίλο.
Δε σκέφτηκες κομμάτι
πως απ' την γκρίνια αυτή
θα μείνω μ' ένα μάτι
θα μείνεις μ' ένα αυτί;
Η γάτα με ησυχία
το πόδι κατεβάζει,
του σκύλου η ομιλία
σε συλλογή τη βάζει.
Ήταν εχθροί, φιλιώσαν.
Ξεχάσαν τι είχε γίνει
Συντρόφεψαν. Ειρήνη.
Βλέπω καλά; Έχει χάζι,
το αφεντικό φωνάζει.
Ποιοι να 'ναι οι δυο κει κάτω
που τρώνε στο ίδιο πιάτο;
Ζαχαρίας Παπαντωνίου
Τι μαθαίνουμε για τα δύο ζώα 🔍
| Ο σκύλος | Η γάτα | |
|---|---|---|
| Όταν αγριεύει | Δίνει μια ντόμπρα δαγκωνιά, φανερά | Δίνει ύπουλες νυχιές, ίσως και δαγκωνιά |
| Χαρακτήρας | Δεμένος με τον άνθρωπο, πρόθυμος για φιλία | Μονόχνοτη και ανεξάρτητη |
| Ποιος διαλέγει ποιον | Ο άνθρωπος έχει «το σκυλί ΤΟΥ» | Η γάτα διαλέγει η ίδια τον άνθρωπό της |
| Στο ποίημα | Κάνει το πρώτο βήμα, κουνάει την ουρά, προτείνει ειρήνη | Πρώτα απειλεί, μετά σκέφτεται και δέχεται |
Και τα δύο κείμενα δείχνουν τη γάτα ανεξάρτητη και τον σκύλο κοινωνικό. Η μεγάλη διαφορά είναι πως το πεζό κείμενο κρατάει τη σύγκριση ζωντανή, ενώ το ποίημα δείχνει ότι οι δύο «εχθροί» μπορούν να γίνουν φίλοι.
Η ομοιοκαταληξία 🎵
Στο ποίημα οι στίχοι τελειώνουν με τον ίδιο ήχο: ετοιμάζεις – καμπουριάζεις, σκύλος – φίλος, καβγάδες – βδομάδες, χάζι – φωνάζει. Αυτό λέγεται ομοιοκαταληξία ή, πιο απλά, ρίμα.
Η ομοιοκαταληξία κάνει το ποίημα να ακούγεται μουσικά και να απομνημονεύεται πιο εύκολα. Δοκίμασε κι εσύ: ουρά – χαρά, γάτα – πιάτο, σκύλος – φίλος, νύχι – τύχη.
Το ποίημα διαβάζεται δυνατά και με χρωματισμό στη φωνή: τα λόγια της γάτας θυμωμένα, τα λόγια του σκύλου παρακλητικά, ο τελευταίος στίχος με απορία. Το ίδιο κείμενο αλλάζει εντελώς όταν αλλάξει ο τόνος της φωνής.
Τα επίθετα σε -ύς 📏
Στο ποίημα η γάτα κουνάει την ουρά της. Αν θέλουμε να πούμε πώς είναι η ουρά, θα χρησιμοποιήσουμε επίθετα, όπως το μακρύς, που ανήκει σε μια ξεχωριστή ομάδα: τα επίθετα σε -ύς, -ιά, -ύ (βαρύς, πλατύς, φαρδύς, παχύς, ελαφρύς).
Αρσενικό
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | (ο) μακρύς | (οι) μακριοί |
| Γενική | (του) μακριού | (των) μακριών |
| Αιτιατική | (τον) μακρύ | (τους) μακριούς |
| Κλητική | μακρύ | μακριοί |
Θηλυκό
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | (η) μακριά | (οι) μακριές |
| Γενική | (της) μακριάς | (των) μακριών |
| Αιτιατική | (τη) μακριά | (τις) μακριές |
| Κλητική | μακριά | μακριές |
Ουδέτερο
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | (το) μακρύ | (τα) μακριά |
| Γενική | (του) μακριού | (των) μακριών |
| Αιτιατική | (το) μακρύ | (τα) μακριά |
| Κλητική | μακρύ | μακριά |
Πώς μεγαλώνουμε μια πρόταση ✍️
Μια γυμνή πρόταση δίνει μόνο το γεγονός. Προσθέτοντας επίθετα και άλλα στοιχεία, της δίνουμε χρώμα και εικόνα:
- Η γάτα κούναγε την ουρά.
- Η γάτα κούναγε τη μακριά ουρά της.
- Η πανέμορφη γάτα κούναγε με απίστευτη χάρη τη μακριά και μεταξένια ουρά της.
Ας δούμε αν το καταλάβαμε 🤔
- Γιατί ο αφηγητής προτιμάει τη δαγκωνιά του σκύλου από τη νυχιά της γάτας;
- Γιατί η μαμά δεν θέλει να αγαπήσει άλλο σκυλί;
- Ποιος κάνει το πρώτο βήμα για ειρήνη στο ποίημα και με ποιο επιχείρημα πείθει τον άλλο;
- Βρες τρία ζευγάρια λέξεων του ποιήματος που ομοιοκαταληκτούν.