Ο Μάγκας 🐾🚢
Πριν διαβάσουμε 📖
Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το βιβλίο «Ο Μάγκας» της Πηνελόπης Δέλτα. Το πιο διασκεδαστικό του εύρημα είναι ποιος μιλάει: την ιστορία δεν τη διηγείται άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο σκύλος, ο Μάγκας. Λέει «εγώ», κρίνει τους ανθρώπους γύρω του, θυμώνει και παρεξηγείται σαν να ήταν ένας από εμάς.
Καθώς διαβάζεις, πρόσεξε δύο πράγματα: ποιοι είναι οι άνθρωποι της οικογένειας που ταξιδεύει και τι μας μαρτυρεί ο Μάγκας για τον ίδιο του τον χαρακτήρα — αν είναι παιχνιδιάρης, φιλικός, περήφανος ή πεισματάρης.
Όταν ένας συγγραφέας βάζει ένα ζώο ή ένα αντικείμενο να μιλάει και να νιώθει σαν άνθρωπος, αυτό λέγεται προσωποποίηση. Είναι το ίδιο τέχνασμα που συναντάμε στους μύθους του Αισώπου, όπου η αλεπού και το κοράκι κουβεντιάζουν μεταξύ τους.
Το κείμενο 🐕
Πρώτη φορά βρισκόμουν σε βαπόρι 🚢. Η θάλασσα μύριζε δυνατά 🌊, ο άνεμος φυσούσε 🌬️.
Μαζί ταξίδευε όλη η οικογένεια 👨👩👧👦. Μα ιδιαίτερη γνωριμία και φιλία είχα με τον Λουκά και τις δίδυμες Άννα και Λίζα 👧👧, τα τρία μικρότερα παιδιά του αφέντη μου. Αυτά έρχονταν κι έπαιζαν τακτικά μαζί μου, στην άκρη του περιβολιού της Κηφισιάς, όπου καθόταν ο Σωτήρης ο υπηρέτης, και όπου ήταν και το δικό μου σπιτάκι 🏡.
Τον αφέντη μου δεν τον πολυήξερα. Είχε φτάσει από ταξίδι την παραμονή που φύγαμε από την Κηφισιά, με τον μεγάλο του γιο, το Μήτσο 👨. Ως προς τις δυο κυρίες, την κυρία Βασιωτάκη και την Εύα, τη μεγάλη της κόρη, που ήταν δεκαπέντε χρονών και δεν καταδεχόταν πια παιχνίδια 🎲, σχεδόν δεν τις γνώριζα. Σπάνιες ήταν οι επισκέψεις τους στη δική μου γωνιά του κήπου και μετρημένα τα χάδια τους.
Το βαπόρι ήταν πανηγύρι 🎉. Πολλοί οι επιβάτες, και με όλους ήμουν φίλος 😊.
Μόνο με μια κοπέλα, νόστιμη γαλανομάτα Εγγλεζίτσα 👱♀️, τα χάλασα από την πρώτη μέρα.
Μα μήπως έφταιγα εγώ; 🤷♂️
Καθόταν σε μια πάνινη καρέκλα κοντά στον Μήτσο και κουβέντιαζε μαζί του. Στο χέρι της, που τ' άφηνε και κρεμόταν απ' έξω από την καρέκλα, βαστούσε ένα άσπρο κουρελάκι 🏳️ και, ενόσω μιλούσε του Μήτσου, το κουνούσε μια εμπρός και μια πίσω, αργά αργά.
Ανασηκώθηκα και ύψωσα τ' αυτιά μου 🐶. Το κουρελάκι εξακολουθούσε να πηγαινοέρχεται σαν να μου λέει:
– Και αμέ δε θα με πιάσεις ποτέ... και αμέ δε... και αμέ δε... και αμέ δε...
– Α, έτσι είναι; του φώναξα.
Μ' έναν πήδο όρμησα στο χέρι της μικρής Εγγλέζας, άρπαξα το κουρέλι, το τίναξα δυο τρεις φορές, έτσι που να βγάλω από μέσα του κάθε πνοή, και, πιάνοντάς το ανάμεσα στα πόδια μου, του τράβηξα δυο δαγκωματιές και το έκανα τρία κομμάτια 🦴.
Πού να φανταστώ εγώ πως θα σηκωνόταν τέτοια επανάσταση για ένα κουρέλι που σκότωσα!
Η κοπέλα έβαλε τις φωνές 📢 σαν να την είχα προσβάλει, φώναξε πως της έσχισα το νταντελένιο της μαντίλι 🕊️. Ο Μήτσος, ο Λουκάς, ο κύριος Βασιωτάκης, οι δίδυμες, όλοι σηκώθηκαν ξεφωνίζοντας:
– Μάγκα! Μάγκα!
Δεν ήξερα ποιον να πρωτακούσω, σε ποιον να πρωτοτρέξω 🏃♂️. Η κυρία Βασιωτάκη έλεγε και ξανάλεγε πως τα σκυλιά δεν είναι για συντροφιές 🐕. Μόνο η Εύα δεν είχε κουνήσει από την πλαγιαστή της καρέκλα, και γελούσε με την καρδιά της 😂.
Σταμάτησα να συλλογιστώ πώς να ευχαριστήσω όλους, πώς να πάω μεμιάς σε όλους, και τότε μ' έπιασε ο Μήτσος και μ' έδειρε 👋.
Δεν πόνεσα πολύ. Μια δυο μπατσιές στη ράχη δεν είναι πράμα να γίνει λόγος. Μα το φιλότιμό μου πειράχτηκε πολύ, γιατί το Μήτσο δεν τον γνώριζα ακόμα αρκετά, ώστε να παραδεχθώ από εκείνον τέτοιες ελευθερίες απέναντί μου.
Θύμωσα κι εγώ 😠. Κακιωμένος με όλους, αρνήθηκα να πάω στη γαλανομάτα Εγγλεζίτσα, που, μετανιωμένη τώρα, με ξαναφώναζε κοντά της. Δε μ' αρέσουν οι άνθρωποι που ανακατώνονται στις δουλειές των άλλων, κι εννοούσα να της το αποδείξω.
Πηνελόπη Δέλτα, Ο Μάγκας, εκδ. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα, 1935
Τα πρόσωπα της ιστορίας 👥
| Πρόσωπο | Ποιος είναι |
|---|---|
| Μάγκας | Ο σκύλος της οικογένειας. Αυτός αφηγείται την ιστορία. |
| Κύριος Βασιωτάκης | Ο αφέντης του Μάγκα. Λείπει συχνά σε ταξίδια. |
| Κυρία Βασιωτάκη | Η μητέρα. Λέει πως τα σκυλιά δεν είναι για συντροφιές. |
| Μήτσος | Ο μεγάλος γιος. Δέρνει τον Μάγκα για το μαντίλι. |
| Εύα | Η μεγάλη κόρη, δεκαπέντε χρονών. Γελάει με το επεισόδιο. |
| Λουκάς, Άννα, Λίζα | Τα τρία μικρά παιδιά. Οι πραγματικοί φίλοι του Μάγκα. |
| Η Εγγλεζίτσα | Μια γαλανομάτα επιβάτισσα. Της σκίζει το μαντίλι ο Μάγκας. |
Πώς περιγράφουμε έναν χαρακτήρα ✍️
Όταν λέμε τα χαρακτηριστικά κάποιου, δεν εννοούμε μόνο πώς είναι απ' έξω. Εννοούμε τέσσερα πράγματα μαζί:
- την εξωτερική εμφάνιση (πώς δείχνει),
- τα προτερήματά του (τα καλά του),
- τα ελαττώματά του (τα κακά του),
- τις συνήθειες και τη συμπεριφορά του.
Για να τα πούμε αυτά, χρησιμοποιούμε κυρίως επίθετα.
Προτερήματα: ήρεμος, έξυπνος, ευγενικός, ανεξάρτητος, συναισθηματικός, ευαίσθητος, ακούραστος, εύθυμος, ακίνδυνος, παιχνιδιάρης, υπεύθυνος, υποχωρητικός, ευχάριστος, τίμιος, δίκαιος, καλός, προσεκτικός, αστείος, αυθόρμητος, σοβαρός, αγαπητός, πιστός, πρόθυμος, ζεστός, τολμηρός, γενναίος, φιλήσυχος, βολικός.
Ελαττώματα: επιπόλαιος, ζαβολιάρης, δυσάρεστος, ψυχρός, σαχλός, δειλός, μαρτυριάρης, νευρικός, φιλοπόλεμος, φωνακλάς, ζηλιάρης, άδικος, κακός, αφελής, πονηρός, ύπουλος, αγενής, ευέξαπτος, εκδικητικός, αναίσθητος, τεμπέλης, επικίνδυνος, κατσούφης, ιδιότροπος, απρόσεκτος, άγριος, αργοκίνητος, πεισματάρης, ανυποχώρητος, εύθικτος.
Οι μετοχές που δουλεύουν σαν επίθετα 🔄
Εκτός από τα επίθετα, χρησιμοποιούμε και μετοχές με λειτουργία επιθέτου: δυστυχισμένος, ευτυχισμένος, θλιμμένος, λυπημένος, παραπονεμένος, στενοχωρημένος, χαρούμενος (από το ρήμα χαίρομαι).
Οι μετοχές προέρχονται από ρήματα, αλλά μερικές από αυτές χρησιμοποιούνται και σαν επίθετα. Δες τη διαφορά:
| Παράδειγμα | Τι είναι |
|---|---|
| Η γιαγιά ήταν αγαπημένη από όλους. (Την αγαπούσαν όλοι.) | μετοχή |
| Η αγαπημένη μου γιαγιά. | μετοχή ως επίθετο |
Όταν η μετοχή χρησιμοποιείται ως επίθετο, τότε σχηματίζει και επίρρημα, π.χ. Ζούσαμε αγαπημένα.
Οι αιτιολογικές προτάσεις 🔍
Όταν περιγράφουμε τον χαρακτήρα κάποιου, δεν αρκεί να πούμε τι είναι. Πρέπει να πούμε και γιατί το πιστεύουμε. Έτσι, δεν γράφουμε μόνο «Ο Μάγκας είναι παιχνιδιάρης», αλλά προσθέτουμε την απόδειξη: «γιατί το παιχνίδι του αρέσει πολύ και δε χάνει ευκαιρία».
Οι προτάσεις που ξεκινούν με γιατί και επειδή και μας δίνουν την αιτία λέγονται αιτιολογικές προτάσεις.
Ένας χαρακτηρισμός χωρίς απόδειξη δεν πείθει κανέναν. Κάθε φορά που γράφεις «είναι γενναίος» ή «είναι πεισματάρης», ψάξε στο κείμενο μια πράξη του ήρωα που το δείχνει και γράψε την αμέσως μετά με ένα «γιατί» ή ένα «επειδή».
Ας δούμε αν το καταλάβαμε 🤔
- Γιατί ο Μάγκας όρμησε στο μαντίλι της Εγγλεζίτσας; Τι νόμιζε ότι του έλεγε το κουρελάκι;
- Ποιο πόνεσε περισσότερο τον Μάγκα, οι μπατσιές ή κάτι άλλο; Βρες τη φράση που το δείχνει.
- Ποιοι από την οικογένεια ήταν πραγματικοί φίλοι του Μάγκα και ποιοι τον πρόσεχαν ελάχιστα;
- Βρες δύο επίθετα που ταιριάζουν στον Μάγκα — ένα προτέρημα και ένα ελάττωμα — και αιτιολόγησέ τα με ένα «γιατί».