Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο! ⚔️
Πριν διαβάσουμε 📖
Το κείμενο είναι από το βιβλίο «Ο Άκης και οι άλλοι» του Κυριάκου Ντελόπουλου. Αφηγητής είναι ο μικρός Άκης, ένα παιδί περίπου στην ηλικία σου. Όλα όσα διαβάζεις τα βλέπεις μέσα από τα δικά του μάτια — γι' αυτό οι προτάσεις είναι μεγάλες, με πολλά «και», όπως μιλάει ένα παιδί που βιάζεται να τα πει όλα μαζί.
Η μέρα είναι η 28η Οκτωβρίου 1940. Το πρωί εκείνο η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στην Ελλάδα. Στην ιστορία μας βρισκόμαστε μέσα σε ένα σπίτι, με τον μπαμπά, τη μαμά, τη θεία Γαζία και τη Δωροθέα, που δουλεύει στο σπίτι.
Την 28η Οκτωβρίου 1940 τη λέμε και «επέτειο του ΟΧΙ». Τα ξημερώματα εκείνης της ημέρας ο Ιταλός πρέσβης ζήτησε από τον Έλληνα πρωθυπουργό να αφήσει τον ιταλικό στρατό να μπει στην Ελλάδα. Η απάντηση ήταν αρνητική και λίγες ώρες μετά άρχισαν οι πρώτοι βομβαρδισμοί.
Το κείμενο ✍️
(Κι εμείς πήγαμε στο υπόγειο)
Αλλά σήμερα τόση ώρα που γελούσαμε δεν προσέξαμε πως ο μπαμπάς είχε γυρίσει ξαφνικά πίσω και μας κοιτούσε. Χωρίς να γελάει. Ήταν ιδρωμένος, γιατί είχε τρέξει κι είχε ανεβεί τη σκάλα γρήγορα, και δεν μπορούσε να καταπιεί και τα μάτια του ήταν έξω, σαν να είχε μαλώσει με κάποιον. Η μαμά τον είδε πρώτη και σταμάτησε να γελάει και του είπε πως ήρθε πάνω στην ώρα που δεν πίνω το γάλα μου και πρέπει να φύγω για το σχολείο και να μου πει κάτι για να το πιω. Αλλά ο μπαμπάς μου δεν είπε τίποτα. Τότε τον ρώτησε γιατί γύρισε πίσω και μήπως ήταν αργία και δεν το ήξερε. Αλλά ο μπαμπάς πάλι δεν είπε τίποτα. Μετά μίλησε ξαφνικά και είπε να πάψουμε και να τον ακούσουμε με προσοχή και όταν καθίσαμε προσοχή είπε κανείς να μη βγει από το σπίτι, εγώ να μην πάω σχολείο, η θεία Γαζία να αφήσει τις πορτοκαλιές 🍊, η Δωροθέα να κλείσει τις πόρτες και τα παράθυρα κι η μαμά να πάψει να με κυνηγάει μ' αυτό το γελοίο γάλα 🥛, γιατί «εδώ χαλάει ο κόσμος κι εσείς παίζετε».
Μόλις είπε έτσι, αφήσαμε τα παιχνίδια και τα γέλια και μαζευτήκαμε γύρω του και τον κοιτούσαμε, γιατί ποτέ άλλοτε δεν ήταν έτσι, και περιμέναμε να μας πει γιατί χαλάει ο κόσμος. Τότε ο μπαμπάς έβγαλε μια φωνή κουρασμένη, βραχνιασμένη, θυμωμένη, αγριεμένη και φοβισμένη, που, όταν την ακούσαμε, γίναμε κι εμείς θυμωμένοι, αγριεμένοι και φοβισμένοι:
– Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο! είπε.
– Τι;
– Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο, ξαναείπε.
Τη δεύτερη φορά ακούσαμε όλοι κι η μαμά είπε «Θεέ μου!» 🙏 και ρώτησε «Γιατί;». Η Δωροθέα είπε «Παναΐτσα μου» και ρώτησε «Τι θα κάνω τώρα;». Η θεία Γαζία είπε ένα καινούριο τραγούδι που δεν είχε μουσική: «Εμπρός, η μάχη ήρχισε, το βήμα μας ταχύ. Μυρίζει η πυρίτις, η σφαίρ' αντιλαλεί, κι η βροντερή φωνή της εις μάχην μας καλεί» κι εγώ, χωρίς να καταλάβω πώς μου ήρθε, έτρεξα και πήρα από τα χέρια της μαμάς τη φλιτζάνα με το γάλα και το ήπια όλο. Τότε ο μπαμπάς ήρθε κοντά μου και με ακούμπησε στον ώμο και μου είπε:
– Άκη, από σήμερα θα γίνεις άντρας.
Μετά γύρισε στη μαμά και της είπε πως θα τρέξει στην τράπεζα να σηκώσει λεφτά 💸. «Δεν έχουμε δραχμή» είπε κι έφυγε τρέχοντας στη σκάλα…
– Τι ήταν αυτό; Ακούσατε; ρώτησε η μαμά, που φοβήθηκε από ένα μεγάλο μπουμ 💥.
– Μπόμπες! ακούστηκε μια φωνή από τον δρόμο. Βομβαρδισμός! Βομβαρδισμός…
– Κι αυτό; ρώτησε η Δωροθέα.
– Σειρήνες! είπε η θεία Γαζία. Σημαίνουν συναγερμό. Να τρέξει ο κόσμος να κρυφτεί.
– Θεέ μου! είπε η μαμά. Κι ο μπαμπάς είναι έξω... Δε θα προλάβει…
– Θα έρθουν οι Ιταλοί; ρώτησε η θεία Γαζία.
– Είναι κακοί, κυρία; ρώτησε η Δωροθέα.
– Δεν ξέρω, είπε η μαμά. Ο κύριος Δεμαρτίνος, που έχει το ποδηλατάδικο, είναι Ιταλός. Είναι καλός.
Σε λίγο ήρθε ο μπαμπάς μου και ήταν πολύ λερωμένος και σκισμένος και δεν είχε το καπέλο του, ούτε στο κεφάλι ούτε στο χέρι, και είπε πως η τράπεζα ήταν κλειστή και δεν έκανε τίποτα. Μετά είπε να κατεβούμε όλοι γρήγορα, όπως είμαστε και βρισκόμαστε, να πάμε στης κυρίας Γιαννοπούλου, γιατί το σπίτι της έχει υπόγειο και το λιακωτό της είναι τσιμεντένιο και δεν μπορούν να το τρυπήσουν οι μπόμπες.
Κατεβήκαμε όλοι πιασμένοι χέρι χέρι 🤝 και μπήκαμε στον κόσμο που έτρεχε και όλο τρέχαμε και ακούγαμε τις μπόμπες, τις σειρήνες, τα αντιαεροπορικά και τα βαπόρια και φτάσαμε στην πλατεία και σταματήσαμε κάτω από τα δέντρα 🌳 να ξεκουραστούμε… και ο μπαμπάς με πήρε αγκαλιά και είπε πάλι:
– Άκη, από σήμερα θα γίνεις άντρας.
Εγώ τότε φοβήθηκα πάρα πολύ 😨, γιατί δεν ήθελα να γίνω σήμερα άντρας. Ούτε ήθελα να πάω στο υπόγειο. Ήθελα τους φίλους μου, τον Ρούλη, τον Βαγγελάκη, τον Μωυσή, τον Φιλιππάκη, τον Ντόντο, τη Λίλα, τη Λέλα, τη Λούλα, τον Γιώργο, τον Βασίλη, τον Ίωνα. Και τη Μαρία.
Τι μας λέει το κείμενο 🔍
Το πριν και το μετά
Η ιστορία σπάει στα δύο. Στην αρχή, το σπίτι είναι γεμάτο γέλια, παιχνίδια και τσακωμούς για ένα ποτήρι γάλα. Μόλις ακουστεί η φράση «Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο!», όλα σταματούν. Ο συγγραφέας δεν μας λέει «άλλαξε η ζωή τους»· μας το δείχνει με τη σιωπή που έρχεται μετά τα γέλια.
Πώς αντιδρά ο καθένας
| Πρόσωπο | Πώς αντιδρά |
|---|---|
| Ο μπαμπάς | Γυρίζει ιδρωμένος, δίνει αυστηρές εντολές, ανακοινώνει την είδηση, τρέχει στην τράπεζα |
| Η μαμά | Λέει «Θεέ μου!», ρωτάει «Γιατί;» και ανησυχεί που ο μπαμπάς είναι έξω |
| Η θεία Γαζία | Τραγουδάει ένα πολεμικό εμβατήριο και εξηγεί τι σημαίνουν οι σειρήνες |
| Η Δωροθέα | Λέει «Παναΐτσα μου» και ρωτάει «Τι θα κάνω τώρα;» |
| Ο Άκης | Πίνει μονομιάς το γάλα που δεν ήθελε — και στο τέλος φοβάται |
«Άκη, από σήμερα θα γίνεις άντρας». Ο μπαμπάς δεν εννοεί ότι το παιδί μεγάλωσε ξαφνικά σε ηλικία. Εννοεί ότι θα πρέπει να αντέξει σαν μεγάλος. Ο Άκης όμως δεν το θέλει: θέλει τους φίλους του και τα παιχνίδια του. Αυτό είναι το πιο λυπητερό σημείο της ιστορίας — ο πόλεμος κλέβει από τα παιδιά την παιδική τους ηλικία.
Ο πόλεμος μπαίνει στην πόλη
Μετά την είδηση έρχονται οι ήχοι: το «μπουμ» των βομβών, οι σειρήνες, τα αντιαεροπορικά, τα βαπόρια. Η οικογένεια κατεβαίνει χέρι χέρι, μπερδεύεται με τον κόσμο που τρέχει και πηγαίνει στο σπίτι της κυρίας Γιαννοπούλου, γιατί έχει υπόγειο και τσιμεντένιο λιακωτό που δεν το τρυπούν οι μπόμπες.
Ο εχθρός δεν είναι ο γείτονας
Όταν η Δωροθέα ρωτάει αν οι Ιταλοί είναι κακοί, η μαμά θυμάται τον κύριο Δεμαρτίνο, τον Ιταλό που έχει το ποδηλατάδικο, και λέει ότι είναι καλός. Είναι μια μικρή σκηνή με μεγάλο νόημα: ο πόλεμος γίνεται ανάμεσα σε κράτη, όχι ανάμεσα σε όλους τους ανθρώπους δύο λαών.
Έλεγξε αν το κατάλαβες ✅
- Πώς κατάλαβε η οικογένεια ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει, πριν ακόμη μιλήσει ο μπαμπάς;
- Ποιες εντολές έδωσε ο μπαμπάς στον καθένα μόλις μπήκε στο σπίτι;
- Τι έκανε ο Άκης με το γάλα του και γιατί έχει σημασία;
- Τι σημαίνουν οι σειρήνες και τι έπρεπε να κάνει ο κόσμος όταν τις άκουγε;
- Γιατί ο Άκης φοβήθηκε στο τέλος, ενώ ο μπαμπάς τον κρατούσε αγκαλιά;