Η φίλη μας η θάλασσα 🌊
Τον Νοέμβριο του 2002 ένα τεράστιο πλοίο που μετέφερε πετρέλαιο, το «Πρεστίζ», έσπασε στα δύο και βυθίστηκε κοντά στις ακτές της Ισπανίας. Παρακάτω θα διαβάσεις δύο κείμενα για το ίδιο γεγονός: ένα άρθρο εφημερίδας και ένα άρθρο από το διαδίκτυο. Και τα δύο είναι ειδησεογραφικά κείμενα — μας δίνουν πληροφορίες, όχι μια φανταστική ιστορία. Πρόσεξε πόσο μοιάζουν και πού διαφέρουν οι πληροφορίες τους.
Άρθρο εφημερίδας 📰
Μεγάλη οικολογική καταστροφή στις ακτές της βόρειας Ισπανίας προκάλεσε η διαρροή πετρελαίου από το δεξαµενόπλοιο «Πρεστίζ», η οποία και συνεχίζεται.
Για μία από τις μεγαλύτερες οικολογικές καταστροφές της πρόσφατης ιστορίας κάνουν λόγο οι επιστήμονες, καθώς η διαρροή πετρελαίου συνεχίζεται. Ειδικοί επιστήμονες και τεχνικοί που πραγματοποιούν εναέριες περιπολίες είδαν μια νέα πετρελαιοκηλίδα μήκους τριών χιλιομέτρων και πλάτους ενός, ενώ διάσπαρτες κηλίδες ρυπαίνουν από την περασμένη Τετάρτη τις ισπανικές ακτές. Κοντά στο δεξαμενόπλοιο υπάρχει ακόμα μια πετρελαιοκηλίδα μήκους πέντε χιλιομέτρων. Ισπανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι από τους 4.000 τόνους αργού πετρελαίου έχουν μολυνθεί 35 χιλιόμετρα ακτών, αλλά ενώσεις αλιέων κάνουν λόγο για 200 χιλιόμετρα.
Γίνονται μεγάλες προσπάθειες για να μη συνεχιστεί η καταστροφή, καθώς το πλοίο μεταφέρει πάνω από 70.000 τόνους πετρελαίου. Ο καπετάνιος του «Πρεστίζ» κρατείται στην Ισπανία κατηγορούμενος για καταστροφή του περιβάλλοντος.
Το δεξαμενόπλοιο είναι 26 ετών και έχει μονό τοίχωμα. Σύμφωνα με κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται σταδιακή κατάργηση των πλοίων αυτών.
εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 19/11/02 (διασκευή)
Άρθρο στο διαδίκτυο 💻
Πυρετώδεις προσπάθειες για να περιοριστεί η τεράστια καταστροφή του περιβάλλοντος στην Ισπανία µετά τη βύθιση του δεξαµενόπλοιου «Πρεστίζ» στα ανοικτά των βορειοδυτικών ακτών της βρίσκονται σε εξέλιξη από την Τετάρτη µε την τοποθέτηση πλωτών φραγµάτων, προκειµένου να προστατευτούν από τις πετρελαιοκηλίδες οι ακτές της Γαλικίας, όπου χιλιάδες θαλασσοπούλια αργοπεθαίνουν βουτηγµένα στο πετρέλαιο.
Το δεξαμενόπλοιο βυθίστηκε το απόγευμα της Τρίτης 12 Νοεμβρίου στα ανοικτά των βορειοδυτικών ακτών της Ισπανίας, αφού το πρωί της ίδιας μέρας έσπασε στα δύο σε απόσταση 250 χιλιομέτρων από τις ακτές της Γαλικίας.
Η κινητοποίηση της ισπανικής και της πορτογαλικής κυβέρνησης για τον περιορισμό της ρύπανσης και τον καθαρισμό των ακτών είναι πολύ μεγάλη, ωστόσο εκφράζονται φόβοι ότι οι προσπάθειες δε θα πετύχουν, καθώς το «Πρεστίζ» μετέφερε συνολικά 77.000 τόνους αργού πετρελαίου και τουλάχιστον 10.000 τόνοι έχουν ήδη χυθεί στη θάλασσα.
Οικολογικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η καταστροφή θα είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή στις ακτές της Αλάσκας το Μάιο του 1989, όπου είχαν μολυνθεί 700 χιλιόμετρα ακτών.
διασκευή από άρθρο στο διαδίκτυο
Τι λένε τα δύο κείμενα ❓
Τα ειδησεογραφικά κείμενα απαντούν πάντα σε ορισμένες βασικές ερωτήσεις:
| Ερώτηση | Απάντηση |
|---|---|
| Τι συνέβη; | Το δεξαμενόπλοιο «Πρεστίζ» έσπασε στα δύο, βυθίστηκε και το πετρέλαιό του χύθηκε στη θάλασσα |
| Πού; | Στα ανοικτά των βορειοδυτικών ακτών της Ισπανίας, στην περιοχή της Γαλικίας |
| Πότε; | Την Τρίτη 12 Νοεμβρίου 2002 |
| Ποιες συνέπειες; | Δεκάδες χιλιόμετρα μολυσμένων ακτών, χιλιάδες θαλασσοπούλια νεκρά, καταστροφή στην αλιεία |
| Ποιος ή τι φταίει; | Ένα πλοίο 26 ετών με μονό τοίχωμα· ο καπετάνιος κατηγορήθηκε για καταστροφή του περιβάλλοντος |
| Πώς αντιμετωπίζεται; | Πλωτά φράγματα, καθαρισμός ακτών, εναέριες περιπολίες, κινητοποίηση δύο κυβερνήσεων |
Πού διαφωνούν οι αριθμοί 🔢
Κάτι πολύ ενδιαφέρον στα δύο κείμενα είναι ότι οι αριθμοί δεν συμφωνούν απόλυτα:
| Πληροφορία | Άρθρο εφημερίδας | Άρθρο στο διαδίκτυο |
|---|---|---|
| Φορτίο πετρελαίου | πάνω από 70.000 τόνοι | 77.000 τόνοι |
| Μολυσμένες ακτές | 35 χλμ. (αξιωματούχοι) ή 200 χλμ. (ψαράδες) | δεν αναφέρεται |
| Πετρέλαιο που χύθηκε | δεν αναφέρεται | τουλάχιστον 10.000 τόνοι |
Δεν σημαίνει ότι κάποιος λέει ψέματα. Τα δύο άρθρα γράφτηκαν σε διαφορετική στιγμή, ενώ η καταστροφή συνεχιζόταν. Επίσης, οι επίσημοι αξιωματούχοι μιλούν συχνά για μικρότερα νούμερα από τους ανθρώπους που ζουν στον τόπο, όπως οι ψαράδες. Όταν διαβάζεις ειδήσεις, καλό είναι να ελέγχεις ποιος δίνει τον αριθμό.
Οι λέξεις με το «οίκος» 🏠
Στα κείμενα συναντάμε τις φράσεις οικολογική καταστροφή και οικολογικές οργανώσεις. Το επίθετο οικολογικός βγαίνει από το ουσιαστικό οικολογία, που περιέχει την αρχαία ελληνική λέξη «οίκος» (= σπίτι) και το β' συνθετικό -λογία (από το «λόγος»). Οικολογία λοιπόν είναι η επιστήμη που ασχολείται με το «σπίτι» μας, δηλαδή το φυσικό περιβάλλον.
Πολλές λέξεις χτίζονται με το ίδιο πρώτο συνθετικό:
| Σύνθετη λέξη | Συνθετικά | Τι σημαίνει |
|---|---|---|
| οικογένεια | οίκος + γένος | Οι άνθρωποι που ζουν μαζί και συνδέονται με συγγένεια |
| οικοδόμος | οίκος + δομή | Αυτός που χτίζει σπίτια και κτίρια |
| οικόπεδο | οίκος + πεδίο | Το κομμάτι γης πάνω στο οποίο χτίζουμε |
| οικόσημο | οίκος + σήμα | Το έμβλημα μιας παλιάς, σημαντικής οικογένειας |
| οικοσύστημα | οίκος + σύστημα | Τα ζωντανά πλάσματα μιας περιοχής μαζί με το περιβάλλον τους |
| οικοτεχνία | οίκος + τέχνη | Η παραγωγή προϊόντων στο σπίτι, με τα χέρια |
| οικοτροφείο | οίκος + τρέφω | Ίδρυμα όπου οι μαθητές μένουν και τρέφονται |
| οικοδέσποινα | οίκος + δέσποινα | Η γυναίκα που έχει το σπίτι της και υποδέχεται τους καλεσμένους |
Η λέξη οικολογία φτιάχτηκε το 1866 από τον Γερμανό επιστήμονα Ερνστ Χέκελ, ο οποίος πήρε δύο αρχαίες ελληνικές λέξεις για να ονομάσει τη νέα επιστήμη. Σήμερα η ίδια λέξη ταξιδεύει σε όλες τις γλώσσες: ecology, écologie, Ökologie.
Πώς προστατεύουμε τη θάλασσα 🐬
Η Παιδική HELMEPA είναι μια οργάνωση για την προστασία των θαλασσών και των ακτών της Ελλάδας. Λειτουργεί με την εθελοντική συμμετοχή παιδιών-μαθητών και έχει «ήρωα» τον Γλάρο, που δίνει το κεντρικό σύνθημα.
Δύο συνθήματα που ακούγονται συχνά είναι:
- ΜΗ ΡΥΠΑΙΝΕΤΕ τη θάλασσα!
- ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ να πετάτε σκουπίδια στο νερό!
Δύο καταλήξεις που μοιάζουν και μπερδεύονται συνεχώς. Το ρυπαίνετε τελειώνει σε -ε, γιατί είναι προσταγή προς εσάς (β' πληθυντικό, όπως «γράφετε»). Το επιτρέπεται τελειώνει σε -αι, γιατί είναι γ' ενικό πρόσωπο (κάτι δεν επιτρέπεται, όπως «γίνεται»). Μικρός κανόνας που σώζει: αν μπορείς να βάλεις μπροστά «εσείς», γράφεις -ετε.