Οι φυσικοί αριθμοί 🔢
Οι φυσικοί αριθμοί είναι οι πρώτοι αριθμοί που έμαθε ο άνθρωπος. Είναι οι αριθμοί με τους οποίους μετράμε ολόκληρα πράγματα: 3 βιβλία, 183 μαθήτριες, 165.000 ευρώ.
Ποιοι είναι οι φυσικοί αριθμοί 🌱
Οι αριθμοί 0, 1, 2, 3, …, 98, 99, 100, … ονομάζονται φυσικοί αριθμοί.
Καθένας από αυτούς εκφράζει ολόκληρες μονάδες, εκτός από το 0 που εκφράζει το τίποτα.
Ποιοι αριθμοί δεν είναι φυσικοί
| Αριθμός | Φυσικός; | Γιατί |
|---|---|---|
| 21 μαθητές | Ναι | Μετράει ολόκληρα άτομα |
| της ώρας | Όχι | Είναι κλάσμα, δηλαδή μέρος μονάδας |
| 2,50 ευρώ | Όχι | Είναι δεκαδικός, έχει και μισό ευρώ |
| 0 | Ναι | Είναι ο μικρότερος φυσικός αριθμός |
| 1.000.000 | Ναι | Μετράει ολόκληρες μονάδες |
Δεν μπορείς να έχεις 2,5 μαθητές ή του καθρέφτη σπασμένο και να το πεις φυσικό αριθμό. Οι φυσικοί μετράνε μόνο ολόκληρα. Αν δεις κόμμα ή κλασματική γραμμή, ο αριθμός δεν είναι φυσικός.
Τα δέκα ψηφία ✍️
Όλους τους φυσικούς αριθμούς, όσο μεγάλοι κι αν είναι, τους γράφουμε χρησιμοποιώντας μόνο δέκα ψηφία:
Γι' αυτό και το πληκτρολόγιο ενός κινητού, μιας αριθμομηχανής ή ενός υπολογιστή έχει ακριβώς δέκα πλήκτρα με αριθμούς. Δεν χρειάζεται περισσότερα.
Δεν είναι σύμπτωση που τα ψηφία μας είναι δέκα. Οι πρώτοι άνθρωποι μετρούσαν με τα δάχτυλά τους, γι' αυτό το σύστημά μας πάει ανά δέκα. Αν είχαμε οκτώ δάχτυλα, μάλλον θα μετρούσαμε ανά οκτώ!
Φτιάχνουμε τον μεγαλύτερο και τον μικρότερο αριθμό
Αν σου δώσουν κάποια ψηφία και σου ζητήσουν να φτιάξεις αριθμό χρησιμοποιώντας κάθε ψηφίο μία φορά:
- Για τον μεγαλύτερο, βάζεις τα ψηφία από το μεγαλύτερο στο μικρότερο.
- Για τον μικρότερο, βάζεις τα ψηφία από το μικρότερο στο μεγαλύτερο. Αν όμως υπάρχει το 0, δεν το βάζεις μπροστά — γιατί τότε ο αριθμός χάνει ένα ψηφίο.
Παράδειγμα με τα ψηφία 3, 0, 7, 5:
- Μεγαλύτερος: 7.530
- Μικρότερος: 3.057 (όχι 0.357, γιατί αυτό είναι στην πραγματικότητα ο τριψήφιος 357)
Προηγούμενος και επόμενος ➡️
Κάθε φυσικός αριθμός έχει έναν επόμενο και έναν προηγούμενο. Εξαίρεση είναι το 0, που έχει μόνο επόμενο, τον αριθμό 1.
- Επόμενος = ο αριθμός
- Προηγούμενος = ο αριθμός
| Προηγούμενος | Αριθμός | Επόμενος |
|---|---|---|
| — | 0 | 1 |
| 59.779 | 59.780 | 59.781 |
| 999.999 | 1.000.000 | 1.000.001 |
| 10.000.008 | 10.000.009 | 10.000.010 |
Λυμένο παράδειγμα
Ποιος είναι ο επόμενος του 1.000;
Δεν είναι το 1.010 ούτε το 1.100. Ανάμεσα στο 1.000 και στο 1.010 υπάρχουν κι άλλοι φυσικοί (1.001, 1.002, …), άρα το 1.010 δεν είναι ο αμέσως επόμενος.
Πολλά παιδιά, βλέποντας το 1.000, απαντούν 1.010 ή 1.100 επειδή τους φαίνονται «στρογγυλά». Ο επόμενος όμως είναι πάντα ένα και μόνο ένα βήμα μπροστά: προσθέτεις 1, τίποτα άλλο.
Το κόλπο με τα εννιάρια
Όταν ένας φυσικός αριθμός γράφεται μόνο με το ψηφίο 9, ο επόμενός του έχει ένα παραπάνω ψηφίο:
Το ίδιο συμβαίνει και αντίστροφα: ο προηγούμενος του 10.000.000 είναι το 9.999.999, δηλαδή ένα ψηφίο λιγότερο και όλα εννιάρια.
Ο μικρότερος και ο μεγαλύτερος φυσικός αριθμός ♾️
- Ο μικρότερος φυσικός αριθμός είναι το 0. Δεν υπάρχει κάτι πιο κάτω, γιατί το 0 σημαίνει «τίποτα» και οι φυσικοί μετράνε από το τίποτα και πάνω.
- Μεγαλύτερος φυσικός αριθμός δεν υπάρχει! Όσο μεγάλο κι αν σκεφτείς έναν αριθμό, μπορείς πάντα να του προσθέσεις 1 και να φτιάξεις μεγαλύτερο.
Αν γράψεις έναν τεράστιο αριθμό με χίλια ψηφία, εγώ γράφω τον επόμενό του. Και μετά εσύ τον δικό μου επόμενο. Το παιχνίδι δεν τελειώνει ποτέ — γι' αυτό λέμε ότι οι φυσικοί αριθμοί είναι άπειροι.
Μικρότεροι και μεγαλύτεροι με ορισμένα ψηφία
| Ζητούμενο | Απάντηση | Το μοτίβο |
|---|---|---|
| Μικρότερος διψήφιος | 10 | 1 και μετά μηδενικά |
| Μικρότερος τετραψήφιος | 1.000 | 1 και μετά μηδενικά |
| Μικρότερος εννιαψήφιος | 100.000.000 | 1 και μετά μηδενικά |
| Μεγαλύτερος τριψήφιος | 999 | όλα εννιάρια |
| Μεγαλύτερος εξαψήφιος | 999.999 | όλα εννιάρια |
| Μεγαλύτερος δεκαψήφιος | 9.999.999.999 | όλα εννιάρια |
Άρτιοι και περιττοί αριθμοί 🟨🟦
Οι φυσικοί αριθμοί χωρίζονται σε δύο μεγάλες οικογένειες.
Οι άρτιοι (ή ζυγοί) είναι: 0, 2, 4, 6, 8, 10, … Μοιράζονται ακριβώς στα δύο, χωρίς να περισσεύει τίποτα.
Οι περιττοί (ή μονοί) είναι: 1, 3, 5, 7, 9, 11, … Αν προσπαθήσεις να τους μοιράσεις στα δύο, περισσεύει πάντα ένα.
Πώς τους ξεχωρίζουμε αμέσως
Κοιτάμε μόνο το τελευταίο ψηφίο:
- Αν τελειώνει σε 0, 2, 4, 6 ή 8 → άρτιος.
- Αν τελειώνει σε 1, 3, 5, 7 ή 9 → περιττός.
| Παράδειγμα | Τελευταίο ψηφίο | Είδος |
|---|---|---|
| 138 | 8 | άρτιος |
| 66.000 | 0 | άρτιος |
| 1.357.192 | 2 | άρτιος |
| 269 | 9 | περιττός |
| 258.021 | 1 | περιττός |
| 10.200.865 | 5 | περιττός |
Σε κάθε δρόμο, τα σπίτια της μιας πλευράς έχουν άρτιους αριθμούς και της απέναντι πλευράς περιττούς. Έτσι ο ταχυδρόμος ξέρει από ποια μεριά να περπατήσει χωρίς να διασχίζει συνέχεια τον δρόμο.
Τι βγαίνει όταν τους προσθέτουμε
Δοκίμασέ το: (άρτιος), (άρτιος), (περιττός).
Είναι το πιο περίεργο από τα τρία και μπερδεύει πολλούς. Σκέψου το έτσι: κάθε περιττός έχει ένα «μοναχικό» που περισσεύει. Όταν ενώνονται δύο περιττοί, τα δύο μοναχικά κάνουν ζευγάρι και δεν περισσεύει τίποτα.
Αριθμητικά μοτίβα 📈
Το αριθμητικό μοτίβο είναι μια σειρά αριθμών που ακολουθεί σταθερό κανόνα.
Πώς βρίσκουμε τον κανόνα
Κοιτάμε πόσο αλλάζει ο κάθε αριθμός σε σχέση με τον προηγούμενό του. Αν το «άλμα» είναι σταθερό, το βρήκαμε.
Μοτίβο α: 0, 1, 2, 3, …
Ο κανόνας είναι . Συνεχίζει: 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, …
Μοτίβο β: 0, 2, 4, 6, …
Ο κανόνας είναι . Είναι όλοι οι άρτιοι: 8, 10, 12, 14, …
Μοτίβο γ: 1, 3, 5, 7, …
Ο κανόνας είναι πάλι , αλλά ξεκινάμε από το 1. Είναι όλοι οι περιττοί: 9, 11, 13, 15, …
Λυμένο παράδειγμα με μεγαλύτερο βήμα
Βρες τον κανόνα: 175, 186, 197, …
Ο κανόνας είναι . Άρα συνεχίζει: 208, 219, 230, 241, 252.
Μην αποφασίσεις τον κανόνα από τους δύο πρώτους αριθμούς μόνο. Έλεγξέ τον και σε ένα δεύτερο ζευγάρι, για να είσαι σίγουρος ότι το βήμα είναι πραγματικά σταθερό.
Γράφουμε τους μεγάλους αριθμούς 💯
Έναν μεγάλο αριθμό μπορούμε να τον γράψουμε με τρεις τρόπους.
| Με ψηφία | Με λέξεις | Με ψηφία και λέξεις |
|---|---|---|
| 963.000 | εννιακόσιες εξήντα τρεις χιλιάδες | 963 χιλιάδες |
| 1.200.000 | ένα εκατομμύριο διακόσιες χιλιάδες | 1 εκατομμύριο 200 χιλιάδες |
| 3.100.000 | τρία εκατομμύρια εκατό χιλιάδες | 3 εκατομμύρια 100 χιλιάδες |
Η τελεία μπαίνει κάθε τρία ψηφία, μετρώντας από δεξιά. Έτσι διαβάζουμε πολύ πιο εύκολα πού είναι οι χιλιάδες και πού τα εκατομμύρια.