Η θέση και το φυσικό περιβάλλον της Ωκεανίας 🏝️
Πού βρίσκεται η Ωκεανία 🌏
Η Ωκεανία θεωρείται η πέμπτη ήπειρος του πλανήτη μας. Δεν είναι μια συμπαγής στεριά όπως οι άλλες ηπείρους, αλλά εκτείνεται σχεδόν σε όλο τον Ειρηνικό Ωκεανό, σκορπισμένη σε αμέτρητα νησιά. Οι γεωγράφοι τη χωρίζουν σε έξι νησιωτικές ενότητες:
- Ενότητα Αυστραλίας − Τασμανίας
- Ενότητα της Νέας Γουινέας
- Ενότητα της Νέας Ζηλανδίας
- Ενότητα των νήσων της Πολυνησίας
- Ενότητα των νήσων της Μικρονησίας
- Ενότητα των νήσων της Μελανησίας
Σε αντίθεση με τις άλλες ηπείρους, η Ωκεανία δεν είναι ένα ενιαίο κομμάτι στεριάς: αποτελείται από χιλιάδες νησιά διάσπαρτα μέσα στον Ειρηνικό Ωκεανό, κάτι που τη διαφοροποιεί εντελώς από την υπόλοιπη ήπειρο.
Η Αυστραλία: το μεγαλύτερο νησί του κόσμου 🇦🇺
Το μεγαλύτερο νησί της Ωκεανίας, αλλά και ολόκληρου του πλανήτη, είναι η Αυστραλία. Λόγω του τεράστιου μεγέθους της, η Αυστραλία δεν θεωρείται απλώς νησί, αλλά ηπειρωτικό έδαφος.
Το ανάγλυφό της αποτελείται κυρίως από πεδινές εκτάσεις, που διακόπτονται από χαμηλού ύψους υβώματα. Στην Ανατολική Αυστραλία εκτείνεται η Μεγάλη Διαχωριστική Οροσειρά, γνωστή και ως Αυστραλιανές Άλπεις, της οποίας η υψηλότερη κορυφή φτάνει μόλις τα 2.230 μέτρα. Στο κέντρο της χώρας, ανάμεσα σε μικρά όρη, απλώνονται μεγάλες ερημικές εκτάσεις, όπως η Μεγάλη Αμμώδης Έρημος και η έρημος Βικτόρια, μαζί με άλλες μικρότερες. Οι έρημοι αυτές καλύπτουν σχεδόν το ένα τρίτο της συνολικής έκτασης της Αυστραλίας.
Το υδρογραφικό δίκτυο της Αυστραλίας στηρίζεται κυρίως σε δύο μεγάλα ποτάμια, τον Μάρεϊ και τον Ντάρλινγκ, που συνθέτουν το κύριο ποτάμιο σύστημα της χώρας. Η πορεία και η μορφή αυτού του ποτάμιου συστήματος καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από το ανάγλυφο της περιοχής.
Βροχοπτώσεις και μουσώνες 🌧️
Στα περισσότερα νησιά της Ωκεανίας οι βροχοπτώσεις είναι έντονες. Αυτό οφείλεται στους μουσώνες, ισχυρούς περιοδικούς ανέμους που πνέουν στην περιοχή. Η Αυστραλία όμως αποτελεί εξαίρεση: η συνολική βροχόπτωση στην ήπειρο αυτή είναι τόσο χαμηλή, ώστε θεωρείται η πιο ξηρή ήπειρος του πλανήτη μας.
Ενώ σχεδόν όλα τα νησιά της Ωκεανίας δέχονται έντονες βροχοπτώσεις από τους μουσώνες, η Αυστραλία ξεχωρίζει αντίθετα: έχει ελάχιστη βροχόπτωση και θεωρείται η πιο ξηρή ήπειρος της Γης. Μην τη μπερδεύεις με τα γύρω νησιά όταν σκέφτεσαι το κλίμα της Ωκεανίας.
Οι μουσώνες δεν επηρεάζουν τη ζωή των κατοίκων της Ωκεανίας μόνο θετικά. Οι έντονες βροχές που φέρνουν εξασφαλίζουν νερό και βοηθούν τη βλάστηση να αναπτυχθεί, όμως μπορούν επίσης να προκαλέσουν προβλήματα, όπως πλημμύρες, στις περιοχές που πλήττουν.
Το κλίμα της Ωκεανίας 🌦️
Το κλίμα της Ωκεανίας παρουσιάζει μεγάλες διαφορές από περιοχή σε περιοχή, κάτι που οφείλεται στο ανάγλυφο και στο γεωγραφικό πλάτος κάθε τόπου. Οι βόρειες περιοχές, που βρίσκονται κοντά στον Ισημερινό, είναι θερμές, ενώ οι υπόλοιπες ακτές της Αυστραλίας έχουν εύκρατο κλίμα. Στο εσωτερικό της Αυστραλίας το κλίμα είναι ηπειρωτικό, με σπάνιες βροχές.
Αντίθετα, η Νέα Ζηλανδία χαρακτηρίζεται από ωκεάνιο υγρό κλίμα, χωρίς μεγάλες εποχικές μεταβολές στη θερμοκρασία.
| Περιοχή | Τύπος κλίματος |
|---|---|
| Βόρειες περιοχές (κοντά στον Ισημερινό) | Θερμό |
| Ακτές της Αυστραλίας | Εύκρατο |
| Εσωτερικό της Αυστραλίας | Ηπειρωτικό, με σπάνιες βροχές |
| Νέα Ζηλανδία | Ωκεάνιο υγρό |
Χλωρίδα και πανίδα 🌿
Στις ακτές της Αυστραλίας αναπτύσσονται σχεδόν όλες οι φυτικές διαπλάσεις, ανάλογα πάντα με τις διαθέσιμες ποσότητες νερού. Όσο περισσότερο νερό υπάρχει σε μια περιοχή, τόσο πλουσιότερη είναι η βλάστησή της.
Όπως συμβαίνει παντού, ανάλογα με τα είδη των φυτών μιας περιοχής αναπτύσσονται και τα είδη των ζώων που ζουν σε αυτήν, δηλαδή η πανίδα της. Στην Αυστραλία ζουν αρκετά ενδημικά ζώα, δηλαδή είδη μοναδικά για την περιοχή αυτή της Γης. Ένα από αυτά είναι το καγκουρό, που μπορεί να φτάσει σε ύψος όσο ένας άνθρωπος και να τρέχει με πολύ μεγάλη ταχύτητα· το θηλυκό φέρει στην κοιλιά του τον μάρσιπο, έναν σάκο μέσα στον οποίο μεταφέρεται το νεογέννητο και ολοκληρώνεται η ανάπτυξή του. Άλλο ενδημικό ζώο είναι το κοάλα, ένα βραδυκίνητο φυτοφάγο ζώο που αγαπά να βρίσκεται στα κλαδιά των ευκαλύπτων.
Από τα περίπου 700 είδη πουλιών που ζουν στην Αυστραλία, τα πιο παράξενα είναι το «πουλί που γελά» και το εμού, ένα μεγάλου μεγέθους πτηνό που δεν πετά και μοιάζει με τη στρουθοκάμηλο της Αφρικής.
Το καγκουρό και το κοάλα είναι ενδημικά ζώα της Αυστραλίας, δηλαδή δεν ζουν φυσικά πουθενά αλλού στον πλανήτη. Το εμού μάλιστα είναι ένα μεγάλο πτηνό που δεν πετάει καθόλου, ακριβώς όπως η στρουθοκάμηλος της Αφρικής.