Η Θέση και το Φυσικό Περιβάλλον της Βόρειας Αμερικής 🌎
Η Βόρεια Αμερική είναι μια από τις μεγαλύτερες ηπείρους του πλανήτη. Εκτείνεται από την αρκτική ζώνη στο Βορρά μέχρι την τροπική ζώνη στο Νότο, όμως το μεγαλύτερο μέρος της βρίσκεται στην εύκρατη ζώνη, όπου οι θερμοκρασίες είναι πιο ήπιες. Τα εδάφη της αρκτικής ζώνης, στο βορειότερο άκρο της ηπείρου, παρουσιάζουν έντονο διαμελισμό: έχουν βαθύτατους κόλπους και πάρα πολλά νησιά, αποτέλεσμα του παγωμένου και τραχιού ανάγλυφου.
Το νότιο τμήμα της ηπείρου πλησιάζει τον Ισημερινό και λειτουργεί σαν γέφυρα ανάμεσα στη Βόρεια και στη Νότια Αμερική. Στο στενό αυτό κομμάτι ξηράς βρίσκεται η διώρυγα του Παναμά, ένα τεχνητό πέρασμα που συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό και επιτρέπει στα πλοία να ταξιδεύουν γρήγορα από τον έναν ωκεανό στον άλλο, χωρίς να κάνουν τον μεγάλο γύρο γύρω από όλη την ήπειρο.
Η λωρίδα ξηράς που ενώνει τη Βόρεια με τη Νότια Αμερική ονομάζεται Κεντρική Αμερική και ανήκει διοικητικά στη Βόρεια Αμερική, μαζί με τα νησιά της Καραϊβικής Θάλασσας.
Πριν κατασκευαστεί η διώρυγα του Παναμά, ένα πλοίο που ήθελε να πάει από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό έπρεπε να πλεύσει γύρω από ολόκληρη τη Νότια Αμερική, προσθέτοντας χιλιάδες χιλιόμετρα στο ταξίδι του. Η διώρυγα μίκρυνε δραστικά αυτή την απόσταση.
Οροσειρές και Πεδιάδες 🏔️
Το ανάγλυφο της Βόρειας Αμερικής καθορίζεται κυρίως από δύο μεγάλες οροσειρές, που απλώνονται σαν δύο παράλληλες γραμμές στα δυτικά και στα ανατολικά της ηπείρου. Στα δυτικά υψώνονται τα Βραχώδη Όρη, τα οποία ξεκινούν από την Αλάσκα και φτάνουν μέχρι το Μεξικό. Στα ανατολικά, παράλληλα προς τις ακτές, εκτείνονται τα Απαλάχια Όρη. Και οι δύο οροσειρές διαμορφώνουν στενές πεδιάδες προς τις ακτές τους: τα Βραχώδη Όρη προς τον Ειρηνικό Ωκεανό και τα Απαλάχια Όρη προς τον Ατλαντικό Ωκεανό.
Ανάμεσα στις δύο οροσειρές απλώνονται δύο μεγάλες πεδιάδες: στο Βορρά η πεδιάδα του Καναδά και στο Νότο η Αμερικανική πεδιάδα, που φτάνει μέχρι τις ακτές του κόλπου του Μεξικού. Η Αμερικανική πεδιάδα έχει έκταση εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων και είναι η πιο εύφορη μεγάλη πεδιάδα σε όλο τον κόσμο. Μέσα σε αυτήν διαμορφώνεται το μεγαλύτερο ποτάμιο σύστημα του πλανήτη, το πασίγνωστο δίκτυο Μισούρι-Μισισιπή.
Πολλοί μαθητές μπερδεύουν τα Βραχώδη Όρη με τα Απαλάχια Όρη. Θυμήσου: τα Βραχώδη Όρη είναι στα δυτικά (προς τον Ειρηνικό) και είναι πολύ πιο ψηλά, ενώ τα Απαλάχια Όρη είναι στα ανατολικά (προς τον Ατλαντικό) και είναι χαμηλότερα και παλαιότερα.
Λίμνες και Ποταμοί 💧
Στα σύνορα του Καναδά με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται το σύστημα των Μεγάλων Λιμνών, όπου είναι συγκεντρωμένη η μεγαλύτερη ποσότητα γλυκού νερού ολόκληρου του πλανήτη. Οι γνωστότερες από αυτές είναι η Σουπίριορ, η Μίτσιγκαν, η Ήρι και η Οντάριο, με έκταση σχεδόν διπλάσια από αυτή της Ελλάδας η καθεμία. Όταν τα νερά της λίμνης Ήρι χύνονται στη λίμνη Οντάριο, σχηματίζουν τους περίφημους καταρράκτες του Νιαγάρα, ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του Καναδά.
Το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής συμπληρώνεται από τεχνητά κανάλια, που ενώνουν μεταξύ τους τις λίμνες του βόρειου τμήματος της ηπείρου. Οι λίμνες, τα κανάλια και ο ποταμός του Αγίου Λαυρεντίου διαμορφώνουν μαζί ένα ιδιαίτερα χρήσιμο πλωτό ποτάμιο σύστημα, που συνδέει το εσωτερικό της ηπείρου με τον Ατλαντικό Ωκεανό και διευκολύνει τη μεταφορά προϊόντων προς τις ακτές.
Η λίμνη Σουπίριορ είναι τόσο μεγάλη, που μοιάζει περισσότερο με θάλασσα παρά με λίμνη· είναι η μεγαλύτερη λίμνη γλυκού νερού στον κόσμο σε έκταση.
Οικονομική Αξιοποίηση και Περιβαλλοντικά Προβλήματα 🌱
Οι κάτοικοι της Βόρειας Αμερικής αξιοποίησαν στο έπακρο τα πλούσια εδάφη της ηπείρου, χρησιμοποιώντας σύγχρονη τεχνολογία για να αυξήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο την παραγωγικότητα της γεωργίας και της βιομηχανίας. Αυτή η εντατική εκμετάλλευση, ωστόσο, προκάλεσε και σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η εξάντληση φυσικών πόρων και η μόλυνση του περιβάλλοντος από τη βιομηχανική δραστηριότητα.
Η χρήση τεχνολογίας δεν έφερε μόνο οφέλη. Η εντατική γεωργία και η βιομηχανία εξάντλησαν φυσικούς πόρους και μόλυναν το περιβάλλον — ένα δίδαγμα που ισχύει για κάθε περιοχή του κόσμου που αναπτύσσεται γρήγορα.
Οι Πολικές Περιοχές ❄️
Στο πολικό τμήμα της Βόρειας Αμερικής, στα βορειότερα σημεία της ηπείρου, βρίσκονται τα σημεία που πλησιάζουν περισσότερο την Ασία και την Ευρώπη. Οι περιοχές αυτές, όπως η Αλάσκα, χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά ψυχρό κλίμα, περιορισμένη βλάστηση και δύσκολες συνθήκες διαβίωσης για τους κατοίκους τους.