Βόρεια Αμερική: Η ταυτότητα της ηπείρου 🌎
Η Βόρεια Αμερική είναι μία από τις μεγαλύτερες ηπείρους του πλανήτη. Απλώνεται από τις παγωμένες ακτές της αρκτικής ζώνης, στο Βορρά, μέχρι τις ζεστές περιοχές της τροπικής ζώνης, στο Νότο. Το μεγαλύτερο μέρος της όμως βρίσκεται στην εύκρατη ζώνη, εκεί δηλαδή που ζουν οι περισσότεροι κάτοικοί της.
📏 Έκταση και πληθυσμός
Η Βόρεια Αμερική έχει έκταση 24.300.000 τ.χλμ., κάτι που τη φέρνει ανάμεσα στις μεγαλύτερες ηπείρους της Γης. Το 2004 ο πληθυσμός της υπολογιζόταν σε περίπου 427.000.000 κατοίκους.
Επειδή η Βόρεια Αμερική ξεκινά από τον Βόρειο Πόλο και φτάνει σχεδόν μέχρι τον Ισημερινό, μέσα στην ίδια ήπειρο συναντάς και παγωμένες αρκτικές εκτάσεις και τροπικά τοπία με φοίνικες!
🌐 Θέση στον χάρτη
Η Βόρεια Αμερική βρίσκεται περίπου ανάμεσα στους 83° 10' Β και 9° 25' Β γεωγραφικό πλάτος, δηλαδή ολόκληρη μέσα στο Βόρειο ημισφαίριο. Ως προς το γεωγραφικό μήκος, εκτείνεται ανάμεσα στους 172,5° Δ και 46° 37' Δ, άρα ανήκει εξ ολοκλήρου στο Δυτικό ημισφαίριο.
Το νότιο άκρο της ηπείρου, εκεί που πλησιάζει τον Ισημερινό, λειτουργεί σαν γέφυρα ανάμεσα στη Βόρεια και στη Νότια Αμερική. Αυτή η στενή λωρίδα ξηράς ονομάζεται Κεντρική Αμερική και μαζί με τα νησιά της Καραϊβικής Θάλασσας ανήκει στη Βόρεια Αμερική. Στο πιο στενό της σημείο, η διώρυγα του Παναμά —μια διώρυγα φτιαγμένη από τον άνθρωπο— ενώνει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό.
🌊 Οριζόντιος διαμελισμός
Ο οριζόντιος διαμελισμός της Βόρειας Αμερικής είναι ιδιαίτερα έντονος, κυρίως στα βόρεια εδάφη της: εκεί οι ακτές σχηματίζουν βαθύτατους κόλπους και υπάρχουν αμέτρητα νησιά.
Η ήπειρος βρέχεται από πολλές θάλασσες και ωκεανούς:
| Ωκεανοί / Θάλασσες | Ακρωτήρια | Χερσόνησοι | Κόλποι | Νησιά |
|---|---|---|---|---|
| Ειρηνικός Ωκεανός | Μούρινσον | Μπούθια | Αλάσκας | Γροιλανδία |
| Ατλαντικός Ωκεανός | Πρίγκιπας της Ουαλίας | Αλάσκας | Καλιφόρνιας | Αλεούτιοι Νήσοι |
| Καραϊβική Θάλασσα | Καλιφόρνιας | Μεξικού | Κούβα | |
| Αρκτικός Ωκεανός | Φλόριντας | Χάντσον | Αϊτή | |
| Θάλασσα Μπωφόρτ και Λίνκολν | Λαμπραντόρ | Μεγάλες Αντίλλες, Μικρές Αντίλλες |
🏔️ Κατακόρυφος διαμελισμός: οροσειρές και πεδιάδες
Ο κατακόρυφος διαμελισμός της Βόρειας Αμερικής καθορίζεται κυρίως από δύο μεγάλες οροσειρές. Στα δυτικά διασχίζουν την ήπειρο τα Βραχώδη Όρη, τα οποία απλώνονται από την Αλάσκα μέχρι το Μεξικό. Παράλληλα με τις ανατολικές ακτές εκτείνονται τα Απαλάχια Όρη. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και οι οροσειρές Αλάσκας, Μπρούξ, Σιέρα Μάδρε και Σιέρα Νεβάδα.
Οι δύο αυτές μεγάλες οροσειρές, Βραχώδη και Απαλάχια, διαμορφώνουν μικρές πεδιάδες κοντά στις ακτές του Ειρηνικού και του Ατλαντικού αντίστοιχα. Ανάμεσά τους απλώνονται δύο μεγάλες πεδιάδες: στο Βορρά η πεδιάδα του Καναδά και στο Νότο η Αμερικανική πεδιάδα, που φτάνει μέχρι τις ακτές του κόλπου του Μεξικού.
Η Αμερικανική πεδιάδα έχει έκταση εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων και θεωρείται η πιο εύφορη μεγάλη πεδιάδα σε ολόκληρο τον πλανήτη!
🌊 Ποταμοί και το μεγαλύτερο ποτάμιο σύστημα του πλανήτη
Στα εδάφη της Αμερικανικής πεδιάδας διαμορφώνεται το μεγαλύτερο υδρογραφικό δίκτυο του πλανήτη: το πασίγνωστο σύστημα των ποταμών Μισούρι και Μισισιπή. Άλλοι σημαντικοί ποταμοί της ηπείρου είναι ο Σεντ Λόρενς (ποταμός του Αγίου Λαυρεντίου), ο Ρίο Γκράντε, ο Χάντσον και ο Μακένζι.
Πολλοί μαθητές θυμούνται μόνο το όνομα «Μισισιπή», αλλά το μεγαλύτερο ποτάμιο σύστημα της Βόρειας Αμερικής σχηματίζεται από δύο ποταμούς μαζί, τον Μισούρι και τον Μισισιπή, που ενώνουν τα νερά τους.
🏞️ Οι Μεγάλες Λίμνες και οι καταρράκτες του Νιαγάρα
Στα σύνορα του Καναδά με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται το σύστημα των Μεγάλων Λιμνών, όπου είναι συγκεντρωμένη η μεγαλύτερη ποσότητα γλυκού νερού ολόκληρου του πλανήτη. Οι γνωστότερες λίμνες είναι η Σουπίριορ, η Μίτσιγκαν, η Ήρι και η Οντάριο, με συνολική έκταση σχεδόν διπλάσια από αυτή της Ελλάδας. Άλλες σημαντικές λίμνες της ηπείρου είναι η Μεγάλη Λίμνη των Σκλάβων και η Μεγάλη Άρκτος, καθώς και η λίμνη Χιούρον.
Όταν τα νερά της λίμνης Ήρι εκβάλλουν στη λίμνη Οντάριο, σχηματίζουν τους περίφημους καταρράκτες του Νιαγάρα, ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του Καναδά.
🚢 Το πλωτό ποτάμιο σύστημα
Το υδρογραφικό δίκτυο της Βόρειας Αμερικής συμπληρώνεται από τεχνητά κανάλια που ενώνουν τις λίμνες του βόρειου τμήματος της ηπείρου. Οι λίμνες, τα κανάλια και ο ποταμός του Αγίου Λαυρεντίου διαμορφώνουν μαζί ένα πλωτό ποτάμιο σύστημα, δηλαδή έναν υδάτινο δρόμο ιδιαίτερα χρήσιμο, που συνδέει το εσωτερικό της ηπείρου με τον Ατλαντικό Ωκεανό.