Οι σχέσεις των κρατών της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Ένωση 🤝
Η αναζήτηση της ειρήνης μετά τον πόλεμο
Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος προκάλεσε στην Ευρώπη μεγάλη καταστροφή. Μετά τη λήξη του, οι λαοί της αναζήτησαν μια κοινή πορεία προς το μέλλον, με ειρηνική συνύπαρξη και οικονομική συνεργασία. Τα κράτη κατάλαβαν πως, αν συνεργάζονταν αντί να αντιπαρατίθενται, θα μπορούσαν να χτίσουν μαζί ένα καλύτερο μέλλον. Έτσι ξεκίνησε, βήμα-βήμα, η πορεία προς αυτό που σήμερα ονομάζουμε Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τα πρώτα βήματα: η Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα
Στις 9 Μαΐου 1950 ιδρύθηκε η Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (Κ.Α.Χ.). Ήταν μια κοινή προσπάθεια των λαών να εκμεταλλευτούν μαζί τους φυσικούς τους πόρους, αντί να τους διαχειρίζεται ο καθένας μόνος του. Οι χώρες που συμμετείχαν αρχικά στην Κ.Α.Χ. ήταν το Βέλγιο, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο. Το 1952 εντάχθηκαν στην Κοινότητα και η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία.
Μόλις λίγα χρόνια μετά το τέλος ενός πολέμου που τις είχε φέρει αντιμέτωπες, η Γαλλία και η Γερμανία βρέθηκαν εταίροι στην ίδια κοινότητα, μαζί με άλλα τέσσερα κράτη. Η συνεργασία γύρω από τον άνθρακα και το χάλυβα, δηλαδή γύρω από τις πρώτες ύλες της βιομηχανίας, ήταν μια πρακτική απόφαση με βαθύ συμβολισμό: δύσκολα ξαναπολεμά κανείς τον εταίρο με τον οποίο μοιράζεται τους πόρους του.
Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και η διεύρυνσή της
Στις 25 Μαρτίου 1957 ιδρύθηκε η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (Ε.Ο.Κ.) με τη «Συνθήκη της Ρώμης». Τη συνθήκη υπέγραψαν οι υπουργοί Εξωτερικών του Βελγίου, της Ολλανδίας, του Λουξεμβούργου, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας — των ίδιων έξι χωρών που είχαν ήδη συνεργαστεί στην Κ.Α.Χ. Με τη συνθήκη αυτή τέθηκαν τα θεμέλια για την κοινή πορεία των ευρωπαϊκών κρατών.
Τα επόμενα χρόνια όλο και περισσότερες χώρες προσχώρησαν στην Ε.Ο.Κ.:
| Ημερομηνία | Χώρες που εντάχθηκαν |
|---|---|
| 1η Ιανουαρίου 1973 | Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία), Ιρλανδία |
| 1η Ιανουαρίου 1981 | Ελλάδα |
| 1η Ιανουαρίου 1986 | Ισπανία, Πορτογαλία |
Πρόκειται για τρία διαφορετικά ονόματα του ίδιου εγχειρήματος, σε τρεις διαφορετικές χρονικές στιγμές — όχι για τρεις ξεχωριστούς οργανισμούς. Πρώτα ιδρύθηκε η Κ.Α.Χ. (1950), μετά η Ε.Ο.Κ. (1957) και τέλος, με τη μετονομασία του 1992, προέκυψε η Ε.Ε. Όταν μια ημερομηνία μιλά για ένταξη «στην Ε.Ο.Κ.», σημαίνει ότι έγινε πριν το 1992· αν μιλά για ένταξη «στην Ε.Ε.», έγινε μετά.
Η Συνθήκη του Μάαστριχτ: από την Ε.Ο.Κ. στην Ε.Ε.
Στις 7 Φεβρουαρίου 1992, με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η Ε.Ο.Κ. άλλαξε όνομα και διεύρυνε τους στόχους της. Έκτοτε ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) και οι στόχοι της δεν είναι πια μόνο οικονομικοί, αλλά πλέον και κοινωνικοί.
Βασικές προτεραιότητες της Ένωσης έγιναν:
- Η προώθηση της ειρήνης, η συνεργασία και η αλληλοβοήθεια μεταξύ των λαών της Ευρώπης.
- Η καθιέρωση των τεσσάρων ελευθεριών: η ελεύθερη μετακίνηση προσώπων και η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων, προϊόντων και υπηρεσιών.
- Η ελεύθερη διεξαγωγή του διεθνούς εμπορίου.
- Η συμμετοχή όλων των ανθρώπων στις πολιτιστικές και πολιτικές δραστηριότητες.
Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η Ε.Ε. συνέχισε να μεγαλώνει και μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ:
- 1η Ιανουαρίου 1995: εντάσσονται η Αυστρία, η Σουηδία και η Φινλανδία.
- 1η Μαΐου 2004: γίνονται μέλη της Ένωσης δέκα νέες χώρες — η Μάλτα, η Κύπρος, η Σλοβενία, η Ουγγαρία, η Σλοβακία, η Τσεχία, η Πολωνία, η Λιθουανία, η Λεττονία και η Εσθονία.
Η διεύρυνση αυτή της Πρωτομαγιάς του 2004 ήταν η μεγαλύτερη μέχρι τότε: μέσα σε μία μέρα η Ένωση υποδέχτηκε δέκα νέα κράτη-μέλη, φτάνοντας συνολικά τα 25 κράτη-μέλη, και το γεγονός γιορτάστηκε με μεγαλοπρέπεια σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις.
Με τη διεύρυνση του 2004, η Ευρωπαϊκή Ένωση των «25» έφτασε να αριθμεί περίπου 450 εκατομμύρια κατοίκους, με 20 επίσημες γλώσσες. Τόσοι λαοί, με διαφορετική ιστορία και γλώσσα, επέλεξαν να χτίσουν μαζί μια κοινή πορεία.
Η Ευρωζώνη: το κοινό νόμισμα
Ορισμένα κράτη-μέλη της Ε.Ε. —η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Πορτογαλία, η Φινλανδία και η Ελλάδα— ανήκουν στη λεγόμενη Ευρωζώνη, δηλαδή έχουν κοινό νόμισμα το ευρώ. Η ένταξη στην Ευρωζώνη σημαίνει ότι οι χώρες αυτές δεν χρησιμοποιούν πια το δικό τους παλιό νόμισμα, αλλά συναλλάσσονται όλες με το ίδιο νόμισμα.
Τα σύμβολα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Όπως κάθε κράτος έχει τη δική του σημαία και τον δικό του ύμνο, έτσι και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τα δικά της σύμβολα.
Στη σημαία της Ε.Ε., πάνω στο γαλάζιο του ουρανού, δώδεκα χρυσά αστέρια σχηματίζουν έναν κύκλο, δείχνοντας την ένωση των λαών της Ευρώπης. Όσα κράτη-μέλη κι αν προστεθούν στην Ένωση, τα αστέρια θα παραμείνουν πάντα δώδεκα, επειδή ο αριθμός δώδεκα είναι το σύμβολο της τελειότητας και της ενότητας.
Ο Ευρωπαϊκός Ύμνος είναι η «Ωδή στη Χαρά», μέρος από την Ενάτη Συμφωνία του Μπετόβεν. Εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1972 και χρησιμοποιείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση από το 1986.
Ο Ευρωπαϊκός Ύμνος δεν παίρνει τη θέση του εθνικού ύμνου κάθε κράτους-μέλους, όπως και η σημαία της Ε.Ε. δεν αντικαθιστά την εθνική σημαία. Λειτουργούν παράλληλα, ως σύμβολα της κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας, δίπλα στα εθνικά σύμβολα κάθε λαού.