Η σημασία του υδρογραφικού δικτύου στη ζωή των ανθρώπων 💧
Η ιστορία του ανθρώπου συμβαδίζει με την ιστορία του νερού. Από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα, ο άνθρωπος επιδιώκει να ζει κοντά σε περιοχές που διαθέτουν νερό, γιατί χωρίς αυτό δεν μπορεί να επιβιώσει ούτε να αναπτυχθεί.
Τι είναι το υδρογραφικό δίκτυο
Το σύνολο των περιοχών γλυκού νερού ενός τόπου, όπως είναι οι ποταμοί, οι λίμνες, οι χείμαρροι και οι πηγές, αποτελεί το υδρογραφικό δίκτυο. Το δίκτυο αυτό δεν είναι απλώς ένα φυσικό στοιχείο του τοπίου· εξυπηρετεί άμεσα τις ανάγκες των ανθρώπων που ζουν κοντά του.
Το γλυκό νερό του υδρογραφικού δικτύου χρησιμοποιείται κυρίως για:
- την ύδρευση, δηλαδή την κάλυψη των καθημερινών αναγκών των ανθρώπων σε νερό,
- την άρδευση, δηλαδή το πότισμα των καλλιεργημένων εκτάσεων,
- τις μετακινήσεις των ανθρώπων και των εμπορευμάτων,
- την ψυχαγωγία και τις αθλητικές δραστηριότητες.
Οι αρχαίοι πολιτισμοί και οι μεγάλοι ποταμοί
Οι μεγάλοι αρχαίοι πολιτισμοί της ανθρωπότητας αναπτύχθηκαν κοντά σε μεγάλους ποταμούς, γιατί εκεί το νερό ήταν άφθονο και το έδαφος γόνιμο. Ο πολιτισμός της Μεσοποταμίας στήριξε την ανάπτυξή του στους ποταμούς Τίγρη και Ευφράτη, ο πολιτισμός της Αιγύπτου στον Νείλο, ο πολιτισμός της Κίνας στον Κίτρινο ποταμό (Χουάνγκ Χο) και οι πολιτισμοί των Ινδιών στον Γάγγη και στον Ινδό.
Ήδη από το 3000 π.Χ., κατά τη μινωική περίοδο, ο άνθρωπος είχε αναπτύξει όλες τις χρήσεις του νερού. Οι ανασκαφές στα ανάκτορα της Κνωσού αποκάλυψαν ένα τέλειο αποχετευτικό σύστημα, λουτρά και εγκαταστάσεις για τη γεωργική εκμετάλλευση του νερού. Αυτό δείχνει ότι ο άνθρωπος είχε συνδέσει τη ζωή του με το γλυκό νερό από πολύ παλιά.
Οι πλωτοί ποταμοί και οι παραποτάμιες πόλεις
Ορισμένοι μεγάλοι ποταμοί, όπως ο Δούναβης και ο Μισισιπής, είναι στο μεγαλύτερο μέρος τους πλωτοί ποταμοί, δηλαδή επιτρέπουν τη συγκοινωνία με ποταμόπλοια. Οι πόλεις που είναι χτισμένες στις όχθες τέτοιων ποταμών ονομάζονται παραποτάμιες και έχουν πολλά οφέλη σε σχέση με πόλεις που βρίσκονται μακριά από κάθε υδρογραφικό δίκτυο: εύκολη πρόσβαση σε νερό για ύδρευση και άρδευση, δυνατότητα μεταφοράς αγαθών και ανθρώπων με ποταμόπλοια, και ευκαιρίες για εμπόριο και οικονομική ανάπτυξη.
Πολλοί μαθητές μπερδεύουν την έννοια «πλωτός ποταμός» με «μεγάλος ποταμός». Ένας ποταμός χαρακτηρίζεται πλωτός μόνο όταν το νερό του επιτρέπει πραγματικά τη διέλευση πλοίων (ποταμόπλοιων), όχι απλώς επειδή έχει μεγάλο μήκος ή μεγάλη παροχή νερού.
Ανθρώπινες δραστηριότητες που απειλούν το γλυκό νερό
Παρά τη σημασία του, το γλυκό νερό δεν είναι ανεξάντλητο. Πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες μειώνουν τη διαθέσιμη ποσότητα γλυκού νερού και απειλούν το υδρογραφικό δίκτυο ενός τόπου. Η ρύπανση από βιομηχανίες και εργοστάσια μολύνει το νερό με τοξικές ουσίες και το καθιστά ακατάλληλο για χρήση. Η χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων στη γεωργία μολύνει ποταμούς και λίμνες με χημικές ουσίες. Η υπερβολική άντληση νερού για γεωργικές και οικιακές ανάγκες εξαντλεί τα αποθέματα γλυκού νερού. Γι' αυτό η προστασία και η ορθολογική διαχείριση του υδρογραφικού δικτύου είναι υπόθεση όλων.