Πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 🛡️

Οι μεταδοτικές ασθένειες εξακολουθούν να αποτελούν και σήμερα κίνδυνο για την υγεία μας. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισής τους δεν είναι η θεραπεία, αλλά η πρόληψη, δηλαδή η αποφυγή τους πριν καν εμφανιστούν. Ο Ιπποκράτης, ο «πατέρας» της ιατρικής επιστήμης, το είχε πει με μια φράση που ισχύει ακόμη: «κάλλιον τὸ προλαμβάνειν ἢ τὸ θεραπεύειν» — είναι καλύτερο να προλαβαίνεις παρά να θεραπεύεις. Τα πιο αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης είναι δύο: η τήρηση κανόνων ατομικής και δημόσιας υγιεινής και ο εμβολιασμός. Αν, παρ' όλα αυτά, κάποια ασθένεια εκδηλωθεί, τότε αντιμετωπίζεται με τα αντιβιοτικά, χημικές ουσίες που εμποδίζουν την εξάπλωσή της.

💉 Τα εμβόλια: πρόληψη πριν αρρωστήσουμε

Στον οργανισμό μας μπαίνουν διαρκώς διάφοροι μικροοργανισμοί. Το ανοσοποιητικό σύστημα, δηλαδή η άμυνα του σώματός μας, τους αντιμετωπίζει παράγοντας τα κατάλληλα αντισώματα. Η διαδικασία αυτή όμως δεν είναι στιγμιαία· χρειάζεται μερικές μέρες. Παράλληλα, στο σώμα μας δημιουργούνται ειδικά κύτταρα, τα κύτταρα μνήμης, ώστε, αν στο μέλλον ξανασυναντήσουμε το ίδιο μικρόβιο, η παραγωγή αντισωμάτων να γίνει αμέσως.

Τα εμβόλια είναι ακριβώς αυτό: φυσικές ουσίες που περιέχουν εξασθενημένες μορφές ενός μικροβίου. Όταν μπουν στο σώμα μας, ενεργοποιούν τον αμυντικό μηχανισμό, ο οργανισμός αναπτύσσει αντισώματα και δημιουργούνται τα κύτταρα μνήμης — όλα αυτά χωρίς να εμφανιστούν τα συμπτώματα της ασθένειας, αφού το μικρόβιο μέσα στο εμβόλιο είναι εξασθενημένο. Έτσι, όταν στο μέλλον έρθουμε πραγματικά αντιμέτωποι με το μικρόβιο, ο οργανισμός μας είναι ήδη «θωρακισμένος»: έχει έτοιμα τα κύτταρα μνήμης και αντιδρά αμέσως.

Ακριβώς επειδή λειτουργούν έτσι, τα εμβόλια χρησιμοποιούνται πάντα προληπτικά, πριν αρρωστήσουμε — δεν έχει κανένα νόημα να εμβολιαστούμε αφού έχουμε ήδη μολυνθεί, γιατί η παραγωγή αντισωμάτων χρειάζεται κάποιες μέρες, χρόνο που πλέον δεν έχουμε.

💊 Τα αντιβιοτικά: αντιμετώπιση μετά την ασθένεια

Τα αντιβιοτικά είναι χημικές ουσίες που εμποδίζουν την εξάπλωση των μικροοργανισμών. Σε αντίθεση με τα εμβόλια, η δράση τους δεν ενεργοποιεί την φυσική άμυνα του οργανισμού· δρουν με δικές τους χημικές διεργασίες που σταματούν την ανάπτυξη των μικροβίων. Γι' αυτό και χορηγούνται με εντελώς διαφορετικό τρόπο από τα εμβόλια: όχι προληπτικά, αλλά μόνο αφού έχει ήδη εκδηλωθεί μια ασθένεια.

Κάθε αντιβιοτικό είναι κατάλληλο μόνο για συγκεκριμένα είδη μικροβίων, γι' αυτό είναι πολύ σημαντικό να χορηγείται μόνο όταν είναι πραγματικά απαραίτητο και πάντα μετά από σύσταση γιατρού, ο οποίος γνωρίζει ποιο είδος αντιβίωσης ταιριάζει σε κάθε περίπτωση.

⚠️ Η αλόγιστη χρήση φαρμάκων

Όταν είμαστε άρρωστοι, φίλοι και συγγενείς μάς προτείνουν συχνά κάποιο «θαυματουργό» φάρμακο που τους βοήθησε εκείνους σε παρόμοιο πρόβλημα. Τέτοιες συμβουλές μπορεί να αποδειχτούν επικίνδυνες. Τα φάρμακα βοηθούν στην αντιμετώπιση μιας ασθένειας, αλλά είναι ουσίες που μπορούν να έχουν αρνητική επίδραση όταν παίρνονται χωρίς τη σύσταση και την παρακολούθηση γιατρού. Ακόμη και συνηθισμένα φάρμακα, όπως τα παυσίπονα και τα αντιπυρετικά, μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα αν δεν είμαστε προσεκτικοί στη χρήση τους.

Ο γιατρός είναι ο μόνος ειδικός που μπορεί να διαγνώσει σωστά την ασθένειά μας και να μας χορηγήσει το κατάλληλο φάρμακο, στη σωστή δοσολογία, ανάλογα με το φύλο, την ηλικία και το βάρος μας.