Αναπνοή και υγεία 🌬️
Το οξυγόνο είναι πολύτιμο για τη ζωή. Με την αναπνοή ο οργανισμός μας εφοδιάζεται με το οξυγόνο που χρειάζεται για να λειτουργήσει. Όμως, μαζί με τον αέρα που εισπνέουμε, μπαίνουν στο σώμα μας και μικρόβια, σκόνη και άλλα βλαβερά σωματίδια. Η ποιότητα της ζωής μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο καθαρός είναι ο αέρας που αναπνέουμε. Στις μεγάλες πόλεις πολλοί άνθρωποι υποφέρουν από αναπνευστικά προβλήματα εξαιτίας της μολυσμένης ατμόσφαιρας.
Συνήθειες που προστατεύουν το αναπνευστικό σύστημα
Η σωστή διατροφή, η άσκηση, οι εκδρομές στην εξοχή και ο αερισμός των χώρων στους οποίους ζούμε ή εργαζόμαστε είναι συνήθειες που συμβάλλουν στην καλή υγεία του αναπνευστικού συστήματος. Εξίσου σημαντικό είναι να αναπνέουμε από τη μύτη και όχι από το στόμα. Όταν ο αέρας περνά από τη μύτη, υγραίνεται και φιλτράρεται, καθώς μικρές τριχούλες μέσα στη ρινική κοιλότητα συγκρατούν τη σκόνη και άλλα μικροσκοπικά σωματίδια πριν αυτά προχωρήσουν βαθύτερα στο σώμα μας.
Όταν αναπνέουμε από τη μύτη, ο αέρας καθαρίζεται, υγραίνεται και θερμαίνεται πριν φτάσει στους πνεύμονες. Ο αέρας που περνά κατευθείαν από το στόμα δεν περνά από αυτό το «φιλτράρισμα», γι' αυτό είναι λιγότερο υγιεινό να αναπνέουμε μόνιμα με το στόμα.
Λιγότερη σκόνη σημαίνει καλύτερη υγεία. Στον αέρα υπάρχουν διάφορα μικροσκοπικά σωματίδια που δεν μπορούμε να δούμε εύκολα με γυμνό μάτι. Όταν αναπνέουμε, αυτά τα σωματίδια καταλήγουν στους πνεύμονές μας. Γι' αυτό είναι καλό να αποφεύγουμε να παραμένουμε σε ένα δωμάτιο όταν κάποιος ξεσκονίζει ή τινάζει τα χαλιά. Ο συχνός αερισμός του δωματίου μας, δηλαδή το άνοιγμα των παραθύρων για να μπει φρέσκος αέρας, μπορεί επίσης να περιορίσει την ποσότητα των μικροσκοπικών σωματιδίων που αιωρούνται στον χώρο.
Το κάπνισμα και το παθητικό κάπνισμα
Το κάπνισμα προκαλεί σοβαρά προβλήματα στα όργανα του αναπνευστικού αλλά και του κυκλοφορικού συστήματος. Πολλές σοβαρές ασθένειες οφείλονται σε αυτή τη βλαβερή συνήθεια, γι' αυτό είναι σημαντικό να προτρέπουμε όσους ενήλικες καπνίζουν να προσπαθήσουν να σταματήσουν.
Όταν κάποιος καπνίζει, μόρια βλαβερών ουσιών —όπως μόρια πίσσας, νικοτίνης και άλλων— εισέρχονται στους πνεύμονές του. Κάποια από αυτά τα μόρια επικάθονται στα τοιχώματα των μικροσκοπικών κυψελίδων και εμποδίζουν εκεί την ανταλλαγή αερίων, ενώ άλλα περνούν μέσω των κυψελίδων στο αίμα, προκαλώντας πολλά διαφορετικά προβλήματα υγείας.
Τα περισσότερα βλαβερά μόρια τα εισπνέει βέβαια ο ίδιος ο καπνιστής. Όμως, αν βρισκόμαστε κοντά σε κάποιον που καπνίζει, εισπνέουμε κι εμείς βλαβερές ουσίες: αυτό λέγεται παθητικό κάπνισμα. Οι παθητικοί καπνιστές αντιμετωπίζουν τους ίδιους κινδύνους με τους καπνιστές, παρόλο που δεν καπνίζουν οι ίδιοι.
Πολλοί νομίζουν ότι μόνο όποιος καπνίζει βλάπτεται. Στην πραγματικότητα, όποιος αναπνέει τον καπνό των τσιγάρων των άλλων —δηλαδή κάνει παθητικό κάπνισμα— αντιμετωπίζει τους ίδιους κινδύνους με τον ίδιο τον καπνιστή. Γι' αυτό πρέπει να αποφεύγουμε την παραμονή σε χώρους όπου καπνίζουν άλλοι.
Κρατώντας την αναπνοή μας
Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να αντέξει χωρίς να αναπνέει για περισσότερο από μερικά λεπτά. Η ικανότητα να «κρατάμε» την αναπνοή μας ποικίλλει από άνθρωπο σε άνθρωπο: άλλοι αντέχουν μόνο για μερικά δευτερόλεπτα, ενώ κάποιοι μπορούν να κρατήσουν την αναπνοή τους ακόμη και για μερικά λεπτά της ώρας. Σε κάθε περίπτωση, κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να φτάσει τις επιδόσεις των ζώων.
Ο ιπποπόταμος μπορεί να κρατήσει την αναπνοή του για πέντε λεπτά, το δελφίνι πάνω από δέκα λεπτά, και ο πιγκουίνος έως και είκοσι λεπτά. Αναμφισβήτητος πρωταθλητής είναι όμως η φάλαινα, που κρατά την αναπνοή της έως και δύο ώρες, διανύοντας τεράστιες αποστάσεις κάτω από το νερό!
Το να σταματάμε επίτηδες να αναπνέουμε, κρατώντας την αναπνοή μας για πολλή ώρα, δεν είναι παιχνίδι. Χρειάζεται προσοχή, γιατί διαφορετικά μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο ακόμη και για την ίδια μας τη ζωή.
Το άσθμα
Ίσως έχεις παρατηρήσει κάποιους συμμαθητές ή συμμαθήτριές σου να εισπνέουν από ένα μικρό σπρέι με περίεργο σχήμα. Αυτό το σπρέι βοηθά στην αντιμετώπιση του άσθματος, μιας πολύ κοινής πάθησης που σχετίζεται με το αναπνευστικό σύστημα. Το άσθμα προκαλείται όταν «στενεύουν» οι βρόγχοι των πνευμόνων μας, δηλαδή αυτοί οι εκατοντάδες μικροσκοπικοί «σωλήνες» μέσα στους πνεύμονες από τους οποίους περνά ο αέρας. Το άσθμα προκαλεί δύσπνοια, δηλαδή δυσκολία στην αναπνοή, καθώς και αναπνοή με βήχα και με «σφύριγμα».
Η αντιμετώπιση του άσθματος είναι σήμερα σχετικά εύκολη με τη χρήση ειδικών σπρέι. Αν κάποιος συμμαθητής σου χρειαστεί να χρησιμοποιήσει το σπρέι του, ο καλύτερος τρόπος να τον βοηθήσεις είναι απλώς να μην τον ενοχλείς όσο το κάνει.
Τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος
Το αναπνευστικό μας σύστημα αποτελείται από τη στοματική και τη ρινική κοιλότητα, τον λάρυγγα, την τραχεία, τους βρόγχους, το βρογχικό δέντρο, τους πνεύμονες και τις κυψελίδες. Μέσα στους πνεύμονες γίνεται η ανταλλαγή των αερίων: από τον αέρα που εισπνέουμε περνά οξυγόνο στο αίμα, ενώ ταυτόχρονα το αίμα αποβάλλει διοξείδιο του άνθρακα, το οποίο φεύγει με τον αέρα που εκπνέουμε. Αυτή η ανταλλαγή γίνεται συγκεκριμένα στις κυψελίδες. Έτσι, ο αέρας που εισπνέουμε περιέχει περισσότερο οξυγόνο και λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα από τον αέρα που εκπνέουμε.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση και το κάπνισμα προκαλούν σημαντικά προβλήματα στο αναπνευστικό μας σύστημα. Γι' αυτό, το να φροντίζουμε τον αέρα που αναπνέουμε —με καθαρούς χώρους, σωστό αερισμό και αποφυγή του καπνού— είναι μια από τις πιο σημαντικές συνήθειες για την υγεία μας.