Η αναπνοή 🌬️
Η αναπνοή είναι μία από τις βασικότερες λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού. Όπως όλοι οι οργανισμοί, έτσι και ο άνθρωπος χρειάζεται οξυγόνο για να ζήσει. Με κάθε εισπνοή παίρνουμε αέρα και εφοδιάζουμε τον οργανισμό μας με το απαραίτητο οξυγόνο, ενώ με κάθε εκπνοή αποβάλλουμε διοξείδιο του άνθρακα στο περιβάλλον. Χωρίς να αναπνέουμε, δεν μπορούμε να αντέξουμε περισσότερο από μερικά δευτερόλεπτα.
Μην μπερδεύεις την αναπνοή με το αναπνευστικό σύστημα. Η αναπνοή είναι η ίδια η διαδικασία (η ανταλλαγή οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα), ενώ το αναπνευστικό σύστημα είναι τα όργανα που την κάνουν δυνατή.
Τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος
Ο αέρας που εισπνέουμε περνά από τη στοματική και τη ρινική κοιλότητα, φτάνει στον λάρυγγα και μετά στην τραχεία. Η τραχεία καταλήγει σε δύο βρόγχους, οι οποίοι διακλαδίζονται σε όλο και μικρότερους σωλήνες σχηματίζοντας το λεγόμενο βρογχικό δέντρο μέσα στους πνεύμονες.
Στα άκρα του βρογχικού δέντρου υπάρχουν μικροσκοπικοί σάκοι, οι κυψελίδες, που περιβάλλονται από πολύ λεπτά αιμοφόρα αγγεία. Εκεί καταλήγει ο αέρας που εισπνέουμε. Καθώς αυτός ο αέρας είναι πλούσιος σε οξυγόνο, το οξυγόνο περνά από τις κυψελίδες στο αίμα. Ταυτόχρονα, στις κυψελίδες φτάνει αίμα πλούσιο σε διοξείδιο του άνθρακα, το οποίο περνά από το αίμα στις κυψελίδες και αποβάλλεται με τον αέρα που εκπνέουμε. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται ανταλλαγή αερίων και γίνεται στους πνεύμονες, και συγκεκριμένα στις κυψελίδες.
Στους πνεύμονες δεν υπάρχουν μύες. Η κίνησή τους κατά την εισπνοή και την εκπνοή γίνεται χάρη στους θωρακικούς μυς και στο διάφραγμα, που βρίσκονται γύρω τους.
Ο αέρας που εισπνέουμε περιέχει περισσότερο οξυγόνο και λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα από τον αέρα που εκπνέουμε. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, στις κυψελίδες σου, ο αέρας «ανταλλάσσει» τα αέριά του με το αίμα σου, πριν βγει ξανά προς τα έξω!
Πώς μυρίζουμε: η όσφρηση και η αναπνοή
Η αίσθηση της όσφρησης είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη λειτουργία της αναπνοής. Από την επιφάνεια των σωμάτων που «μυρίζουν» απομακρύνονται κάποια μόρια, τα οποία διαχέονται στον αέρα γύρω τους. Ανάλογα με το πόσο έντονα «μυρίζει» ένα σώμα, διαχέονται στην ατμόσφαιρα λιγότερα ή περισσότερα μόρια. Όταν αναπνέουμε, εισπνέουμε μαζί με τον αέρα και κάποια από αυτά τα μόρια.
Ειδικά αισθητήρια στη ρινική κοιλότητα «αναλύουν» τη σύνθεση του αέρα και στέλνουν αντίστοιχα ηλεκτρικά σήματα στον εγκέφαλο. Έτσι, ανάλογα με το τι μυρίζουμε, ο εγκέφαλος λαμβάνει μηνύματα ευχάριστα ή δυσάρεστα.
Γιατί δεν πρέπει να μιλάμε όταν τρώμε
Η τροφή που καταπίνουμε φτάνει στο στομάχι περνώντας μέσα από τον οισοφάγο. Μπροστά από τον οισοφάγο βρίσκεται ο λάρυγγας, από τον οποίο περνά ο αέρας για να φτάσει στους πνεύμονες.
Όταν καταπίνουμε, ο λάρυγγας κλείνει αυτόματα με ένα καπάκι, την επιγλωττίδα, ώστε η τροφή να οδηγηθεί σωστά στον οισοφάγο και όχι στον λάρυγγα. Αν η τροφή πάει στον λάρυγγα αντί στον οισοφάγο, τότε δεν μπορούμε να αναπνεύσουμε και υπάρχει κίνδυνος να πνιγούμε.
Όση ώρα μιλάμε, βγαίνει αέρας από τους πνεύμονες, οπότε ο λάρυγγας παραμένει ανοικτός. Αν λοιπόν μιλάμε την ώρα που τρώμε, υπάρχει κίνδυνος να περάσει τροφή στον λάρυγγα και να πνιγούμε.
Η συμβουλή «όταν τρώμε δε μιλάμε» δεν είναι μόνο θέμα καλών τρόπων. Είναι θέμα ασφάλειας: ο λάρυγγας δεν μπορεί ταυτόχρονα να είναι κλειστός (για να περάσει η τροφή στον οισοφάγο) και ανοικτός (για να βγαίνει αέρας όσο μιλάμε). Το μυαλό μας πρέπει να διαλέξει μία λειτουργία τη φορά.
Πώς φροντίζουμε το αναπνευστικό μας σύστημα
Είναι πιο υγιεινό να αναπνέουμε από τη μύτη και όχι από το στόμα, γιατί έτσι ο αέρας καθαρίζεται, υγραίνεται και θερμαίνεται πριν φτάσει στους πνεύμονές μας. Η σωστή διατροφή, η άσκηση, οι εκδρομές στην εξοχή και ο αερισμός των κλειστών χώρων είναι συνήθειες που συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του αναπνευστικού μας συστήματος. Αντίθετα, η ατμοσφαιρική ρύπανση και το κάπνισμα προκαλούν σημαντικά προβλήματα στο αναπνευστικό μας σύστημα.