Προσαρμογή των ζώων στο περιβάλλον 🦎
Κάθε ζώο ζει σε ένα συγκεκριμένο φυσικό περιβάλλον, με τις δικές του συνθήκες θερμοκρασίας, τροφής και νερού. Τα χαρακτηριστικά του σώματός του —και συχνά η ίδια του η συμπεριφορά— είναι φτιαγμένα ακριβώς για αυτές τις συνθήκες, ώστε να μπορεί να επιβιώνει. Αυτό λέγεται προσαρμογή. Κάποια ζώα έχουν χρώμα που ταιριάζει με το περιβάλλον τους, έτσι δεν γίνονται εύκολα αντιληπτά από τους εχθρούς τους. Τα ψάρια και τα πουλιά έχουν σχήμα σώματος που μειώνει την αντίσταση από το νερό ή τον αέρα αντίστοιχα, ώστε να κινούνται πιο εύκολα. Άλλα ζώα πάλι προσαρμόζονται χάρη στην ιδιαίτερη συμπεριφορά τους, όπως θα δούμε παρακάτω.
Αντιμέτωποι με το κρύο ❄️
Η κατασκευή του δέρματος ενός ζώου εξαρτάται από τις θερμοκρασίες που επικρατούν εκεί που ζει, ώστε να προστατεύεται είτε από το πολύ κρύο είτε από την πολλή ζέστη. Ζώα που ζουν σε πολύ κρύα μέρη, όπως η φάλαινα, η πολική αρκούδα και η φώκια, έχουν κάτω από το δέρμα τους ένα παχύ στρώμα λίπους που τα κρατά ζεστά. Η πολική αρκούδα διαθέτει επιπλέον μια παχιά, διπλή γούνα, ένα δεύτερο "παλτό" που την προστατεύει ακόμη περισσότερο από το κρύο.
Το ράμφος φανερώνει την τροφή 🦅
Το σχήμα και το μέγεθος του ράμφους ενός πουλιού είναι ανάλογα με το είδος της τροφής του. Τα πουλιά που τρέφονται με σπόρους, όπως το σπουργίτι, έχουν κοντό και σκληρό ράμφος, ικανό να σπάει σπόρους. Τα πουλιά που τρέφονται με ψάρια, όπως ο πελεκάνος, έχουν μια σακούλα κάτω από το ράμφος τους, όπου αποθηκεύουν την τροφή που πιάνουν. Τα σαρκοφάγα πουλιά, όπως ο αετός, έχουν γαμψό ράμφος, με το οποίο κατασπαράζουν τη λεία τους.
Ένα κοντό και σκληρό ράμφος σπάει σπόρους, ένα ράμφος με σακούλα αποθηκεύει ψάρια και ένα γαμψό ράμφος σκίζει κρέας. Απλώς κοιτάζοντας το ράμφος ενός πουλιού, μπορείς να μαντέψεις τι τρώει!
Λίγο νερό, παρακαλώ… 🐫
Στην έρημο επικρατούν ακραίες θερμοκρασίες και βρέχει πολύ σπάνια. Γι' αυτό τα ζώα που ζουν εκεί είναι προσαρμοσμένα να επιβιώνουν με πολύ λίγο νερό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η καμήλα, για παράδειγμα, μπορεί να αντέχει πολλές μέρες χωρίς να πιει νερό, και όταν βρει νερό πίνει πολύ μεγάλες ποσότητες μονομιάς. Στην καμπούρα ή στις καμπούρες που έχει στην πλάτη της αποθηκεύει λίπος, από το οποίο παίρνει ενέργεια όταν λιγοστεύει η τροφή.
Πολλοί πιστεύουν ότι η καμήλα κρατά νερό στην καμπούρα της. Στην πραγματικότητα η καμπούρα είναι γεμάτη λίπος, ένα απόθεμα ενέργειας για τις δύσκολες μέρες.
Πολίτες του κόσμου 🌍
Όταν η τροφή λιγοστεύει ή το κρύο δυναμώνει, πολλά ζώα μεταναστεύουν, δηλαδή μετακινούνται σε άλλα μέρη αναζητώντας καλύτερες συνθήκες για τα ίδια και τα μικρά τους. Αυτά τα ζώα λέγονται αποδημητικά. Η απόσταση που διανύουν πολλά αποδημητικά ζώα κατά τη μετανάστευσή τους είναι εντυπωσιακή.
Ξυπνήστε με σε μερικούς μήνες! 💤
Ορισμένα ζώα, όπως οι αρκούδες, δεν μπορούν να ταξιδέψουν μακριά για να προστατευτούν από το κρύο του χειμώνα. Αντ' αυτού πέφτουν σε χειμερία νάρκη, δηλαδή σε βαθύ ύπνο που διαρκεί μέχρι την επόμενη άνοιξη, οπότε και δραστηριοποιούνται ξανά. Κατά τη διάρκεια της χειμερίας νάρκης οι χτύποι της καρδιάς τους μειώνονται.
Μην μπερδεύεις τη χειμερία νάρκη με το συνηθισμένο νυχτερινό ύπνο. Πρόκειται για πολύ βαθύτερη κατάσταση, που διαρκεί μήνες ολόκληρους, με τους χτύπους της καρδιάς του ζώου μειωμένους, ώστε να εξοικονομείται ενέργεια όσο λείπει η τροφή.
Μοιάζουν όλοι με ψάρια 🐧
Όλα τα ζώα που ζουν στο νερό χρειάζονται το κατάλληλο σχήμα σώματος, όπως τα ψάρια, για να κινούνται με άνεση μέσα σε αυτό. Οι πιγκουίνοι δεν έχουν φτερούγες αλλά πτερύγια, που τους βοηθούν στην κολύμβηση. Σε άλλα ζώα, όπως στις πάπιες, τα δάχτυλα των ποδιών συνδέονται μεταξύ τους με μια μεμβράνη, μια λεπτή "μεμβράνη-κουπί" που τους επιτρέπει να σπρώχνουν προς τα πίσω περισσότερο νερό και να κολυμπούν πιο αποτελεσματικά.
Το σχήμα του σώματος δεν είναι τυχαίο σε κανένα ζώο: όπως ένα αεροδυναμικό σχήμα βοηθά κάτι να κόβει τον αέρα ή το νερό πιο εύκολα, έτσι και το λεπτό, μυτερό σώμα ενός ψαριού ή τα πτερύγια ενός πιγκουίνου μειώνουν την αντίσταση και τους επιτρέπουν να κινούνται γρήγορα και οικονομικά μέσα στο νερό.