Ασπόνδυλα 🐌
Στη Γη ζουν αναρίθμητα διαφορετικά είδη ζώων. Για να τα μελετήσουμε πιο εύκολα, τα χωρίζουμε σε κατηγορίες ανάλογα με τα κοινά τους χαρακτηριστικά. Η πιο βασική διάκριση γίνεται με βάση το αν το ζώο έχει ή όχι σπονδυλική στήλη, δηλαδή τη σειρά από οστά που διατρέχει την πλάτη μας. Τα ζώα που έχουν σπονδυλική στήλη λέγονται σπονδυλωτά, ενώ όσα δεν έχουν λέγονται ασπόνδυλα.
Τα περισσότερα ασπόνδυλα ζουν μέσα στο νερό. Κάποια όμως, όπως τα σκουλήκια και τα έντομα, ζουν στην ξηρά. Στα ασπόνδυλα ανήκουν πολύ διαφορετικά μεταξύ τους ζώα: τα σφουγγάρια, τα κοράλλια, οι μέδουσες, τα σκουλήκια, οι αστερίες, οι αχινοί, τα σαλιγκάρια, τα χταπόδια, τα έντομα, οι αράχνες και τα καβούρια.
Εννέα στα δέκα είδη ζώων της Γης είναι ασπόνδυλα! Παρόλο που είναι τόσο πολλά, ελάχιστα γνωρίζουμε ακόμα για τη ζωή τους.
Τα ασπόνδυλα χωρίζονται σε έξι κύριες υποκατηγορίες: τους σκώληκες, τα κνιδόζωα, τα εχινόδερμα, τα αρθρόποδα, τους σπόγγους και τα μαλάκια.
Σκώληκες: οι καλύτεροι φίλοι του γεωργού 🪱
Αν σκάψεις προσεκτικά στο έδαφος, είναι πολύ πιθανό να βρεις έναν γεωσκώληκα. Αυτά τα ζώα έχουν μακρουλό, μαλακό σώμα χωρίς πόδια. Κινούνται χάρη σε πολύ μικρές, σκληρές τρίχες που καλύπτουν το σώμα τους: απλώνουν το σώμα τους προς μια κατεύθυνση και μετά τραβούν το πίσω μέρος πίσω του, λίγο σαν να «τρέκλιζαν» προς τα εμπρός.
Οι σκώληκες είναι πολύ χρήσιμοι για το περιβάλλον. Καθώς κινούνται συνεχώς μέσα στο χώμα, σκάβουν στοές μέσα από τις οποίες κυκλοφορεί ο αέρας. Έτσι το χώμα αερίζεται, κάτι που βοηθάει πολύ την ανάπτυξη των φυτών — γι' αυτό θεωρούνται σύμμαχοι του γεωργού.
Κνιδόζωα ⚡
Τα κνιδόζωα ζουν στη θάλασσα. Παράγουν ένα δηλητήριο με το οποίο σκοτώνουν μικρά θαλάσσια ζώα για να τραφούν. Στα κνιδόζωα ανήκει και η τσούχτρα, το ζώο που όλοι προσπαθούμε να αποφύγουμε όταν κολυμπάμε το καλοκαίρι — τώρα ξέρεις γιατί: το τσίμπημά της οφείλεται ακριβώς σε αυτό το δηλητήριο.
Εχινόδερμα ⭐
Τα εχινόδερμα ζουν αποκλειστικά στη θάλασσα, όπως οι αστερίες και οι αχινοί. Το σώμα τους αποτελείται από πέντε όμοια μέρη και καλύπτεται από πλάκες ή σκληρές βελόνες. Το όνομά τους προέρχεται ακριβώς από αυτό το χαρακτηριστικό: «εχινόδερμο» σημαίνει «αυτό που έχει αγκαθωτό δέρμα».
Αρθρόποδα: η μεγαλύτερη οικογένεια του ζωικού βασιλείου 🕷️
Τι κοινό έχουν μια μέλισσα, ένας σκορπιός, μια αράχνη, μια πεταλούδα, μια σαρανταποδαρούσα κι ένας κάβουρας; Όλα έχουν πόδια χωρισμένα σε πολλά μέρη. Αυτό το χαρακτηριστικό τα κατατάσσει όλα σε μία μεγάλη οικογένεια ασπόνδυλων ζώων, τα αρθρόποδα.
Τα αρθρόποδα είναι η μεγαλύτερη ομάδα ολόκληρου του ζωικού βασιλείου: σχεδόν τρία στα τέσσερα είδη ζώων στον πλανήτη είναι αρθρόποδα.
Μόνο τα έντομα περιλαμβάνουν 900.000 διαφορετικά είδη. Για σύγκριση, όλα τα πουλιά του κόσμου μαζί αποτελούνται από περίπου 10.000 είδη — τα έντομα είναι δηλαδή 90 φορές περισσότερα!
Αν περπατήσεις σε μια ακτή και δεις ένα κέλυφος σαλιγκαριού να κινείται μόνο του πάνω στην άμμο, μην τρομάξεις: μέσα του μπορεί να κατοικεί ένας κάβουρας! Ο συγκεκριμένος κάβουρας, ο κάβουρας-ερημίτης, δεν έχει δικό του κέλυφος όπως τα περισσότερα αρθρόποδα, γι' αυτό εγκαθίσταται σε άδεια κελύφη άλλων ζώων. Όταν μεγαλώσει και το κέλυφος δεν τον χωράει πια, απλώς «μετακομίζει» σε ένα μεγαλύτερο!
Σπόγγοι 🧽
Οι σπόγγοι έχουν σώμα διάτρητο, δηλαδή γεμάτο μικροσκοπικούς πόρους. Ζουν κάτω από την επιφάνεια του νερού, προσκολλημένοι πάνω σε βράχους, χωρίς να μετακινούνται.
Μαλάκια 🐙
Τα μαλάκια έχουν μαλακό και υγρό σώμα. Για να το προστατεύουν, τα περισσότερα μαλάκια —όπως τα σαλιγκάρια, τα μύδια και τα στρείδια— φέρουν ένα σκληρό όστρακο στο εξωτερικό του σώματός τους. Άλλα μαλάκια, όπως το καλαμάρι και η σουπιά, έχουν το σκληρό όστρακο κρυμμένο στο εσωτερικό του σώματός τους. Το χταπόδι είναι το μόνο μαλάκιο που δεν έχει κανένα όστρακο, ούτε εξωτερικό ούτε εσωτερικό.
Τα μαλάκια ζουν κυρίως στο νερό. Μόνο λίγα από αυτά, όπως τα σαλιγκάρια, ζουν στη στεριά.