Αναπνοή - Διαπνοή 🌬️
Γιατί τα φυτά χρειάζονται οξυγόνο
Τα φυτά, όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί, χρειάζονται ενέργεια για να επιβιώσουν. Την ενέργεια αυτή την παίρνουν από την τροφή τους, καθώς αυτή διασπάται σε απλούστερες ουσίες. Για να γίνει αυτή η διάσπαση της τροφής, είναι απαραίτητο το οξυγόνο. Το οξυγόνο αυτό τα φυτά το παίρνουν με τη αναπνοή. Σε αντίθεση με ό,τι πολλοί νομίζουν, τα φυτά δεν αναπνέουν μόνο από τα φύλλα τους: αναπνέουν από όλα τα μέρη τους, δηλαδή από τα φύλλα, το βλαστό, ακόμη και από τις ρίζες.
Η αναπνοή είναι η αντίθετη διαδικασία από τη φωτοσύνθεση. Με τη φωτοσύνθεση τα φυτά συνθέτουν την τροφή τους απορροφώντας ενέργεια από τον Ήλιο, ενώ με την αναπνοή διασπούν την τροφή απελευθερώνοντας ενέργεια.
Τα «στόματα» των φύλλων
Η ανταλλαγή των αερίων, τόσο κατά τη φωτοσύνθεση όσο και κατά την αναπνοή, γίνεται από μικροσκοπικούς πόρους στα φύλλα των φυτών, που ονομάζονται στόματα. Πήραν αυτό το όνομα επειδή το σχήμα τους μοιάζει με το στόμα μας, αλλά και εξαιτίας της λειτουργίας τους: ανοίγουν και κλείνουν, ρυθμίζοντας τι μπαίνει και τι βγαίνει από το φυτό.
Όταν τα στόματα ανοίγουν για να περάσει οξυγόνο ή διοξείδιο του άνθρακα, ταυτόχρονα εξατμίζεται και νερό. Αυτή η αποβολή νερού από τα φυτά προς το περιβάλλον ονομάζεται διαπνοή. Ανοίγοντας ή κλείνοντας τα στόματά τους, τα φυτά μπορούν να ελέγχουν το ρυθμό της διαπνοής τους.
Είναι εύκολο να τα μπερδέψει κανείς επειδή γίνονται από το ίδιο σημείο, τα στόματα. Η αναπνοή αφορά την ανταλλαγή αερίων (οξυγόνο - διοξείδιο του άνθρακα) για να πάρει το φυτό ενέργεια. Η διαπνοή αφορά την αποβολή νερού σε μορφή ατμού, ως παράπλευρο αποτέλεσμα του ανοίγματος των στομάτων.
Για να αναπληρώσουν το νερό που χάνουν με τη διαπνοή, τα φυτά απορροφούν με τις ρίζες τους νερό από το έδαφος. Καθώς το νερό κυκλοφορεί από τη ρίζα προς τα φύλλα μέσα από το βλαστό, μεταφέρει μαζί του και τα θρεπτικά συστατικά που βρίσκονται στο χώμα σε όλα τα μέρη του φυτού.
Οι διαφορετικές ανάγκες των φυτών σε νερό
Όλα τα φυτά χρειάζονται νερό για να μεγαλώσουν, και μάλιστα στη σωστή ποσότητα. Γι' αυτό, όσοι έχουν φυτά στο σπίτι δεν πρέπει να ξεχνούν να τα ποτίζουν όταν και όσο χρειάζεται, ανάλογα με τις ανάγκες τους. Οι ανάγκες κάθε φυτού σε νερό είναι διαφορετικές, και κάποια φυτά μπορούν να επιβιώσουν ακόμα και σε ακραίες συνθήκες.
- Φυτά όπως η φραγκοσυκιά και ο κάκτος χρειάζονται πολύ λίγο νερό. Αποθηκεύουν νερό στο βλαστό τους, το οποίο χρησιμοποιούν σε περιόδους ξηρασίας.
- Άλλα φυτά, όπως το ρύζι και η καλαμιά, χρειάζονται αντίθετα πολύ νερό για να αναπτυχθούν.
- Τα νούφαρα επιπλέουν στην επιφάνεια των λιμνών και απορροφούν νερό με την κάτω επιφάνεια των φύλλων τους, όχι με τις ρίζες τους.
Τα νούφαρα δεν στέλνουν καθόλου τις ρίζες τους να ψάξουν νερό στον πάτο της λίμνης για να πιουν. Το παίρνουν κατευθείαν από το νερό στο οποίο επιπλέουν, απορροφώντας το με την κάτω επιφάνεια των φύλλων τους!
Είναι επικίνδυνο να κοιμόμαστε με φυτά στο δωμάτιο;
Με την αναπνοή τα φυτά παίρνουν οξυγόνο από το περιβάλλον και αποβάλλουν διοξείδιο του άνθρακα. Το οξυγόνο είναι απαραίτητο για την αναπνοή των ανθρώπων και των ζώων, ενώ το διοξείδιο του άνθρακα σε μεγάλη ποσότητα είναι βλαβερό. Τα φυτά αναπνέουν μέρα και νύχτα, χωρίς διακοπή.
Τη μέρα, όμως, συμβαίνει κάτι επιπλέον: με τη φωτοσύνθεση τα φυτά απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από το περιβάλλον και αποβάλλουν οξυγόνο. Το οξυγόνο που αποβάλλουν τα φυτά με τη φωτοσύνθεση είναι πολύ περισσότερο από αυτό που απορροφούν με την αναπνοή. Γι' αυτό, τη μέρα τα φυτά εμπλουτίζουν συνολικά τον αέρα με πολύτιμο οξυγόνο.
Τη νύχτα δεν είναι δυνατή η φωτοσύνθεση, αφού χρειάζεται φως. Έτσι τη νύχτα φαίνεται μόνο η αναπνοή: τα φυτά αποβάλλουν διοξείδιο του άνθρακα και απορροφούν οξυγόνο, όπως ακριβώς κάνουμε κι εμείς.
Πολλοί άνθρωποι νομίζουν ότι είναι επικίνδυνο να κοιμούνται σε δωμάτιο με πολλά φυτά, επειδή τη νύχτα τα φυτά καταναλώνουν οξυγόνο. Ο φόβος αυτός δεν ευσταθεί: η ποσότητα οξυγόνου που απορροφά ένα φυτό τη νύχτα είναι πολύ μικρή, μικρότερη ακόμα κι από αυτή που απορροφά ένας άνθρωπος ή ένα κατοικίδιο που βρίσκεται στο ίδιο δωμάτιο.