Πετρέλαιο: από το υπέδαφος στο σπίτι μας 🛢️
Πώς δημιουργήθηκε το πετρέλαιο
Τα κοιτάσματα πετρελαίου δημιουργήθηκαν πριν από εκατομμύρια χρόνια, σε πολύ παλαιότερες γεωλογικές περιόδους. Αμέτρητοι μικροοργανισμοί, που αποτελούν το φυτοπλαγκτόν, πέθαιναν και έπεφταν στον βυθό της θάλασσας όπου ζούσαν. Εκεί καταπλακώθηκαν από άμμο για εκατομμύρια χρόνια.
Με το πέρασμα του χρόνου, η θάλασσα απομακρύνθηκε από πολλές περιοχές και, με τις προσχώσεις που έγιναν, η αρχική οργανική ύλη βρέθηκε θαμμένη σε πολύ μεγάλα βάθη μέσα στη γη. Εκεί, η υψηλή πίεση και η υψηλή θερμοκρασία διέσπασαν τα μόρια των μικροοργανισμών και δημιούργησαν νέα, πιο πολύπλοκα μόρια: τις χημικές ενώσεις που αποτελούν το πετρέλαιο. Αυτά τα μόρια αποτελούνται από άτομα άνθρακα και υδρογόνου, γι' αυτό οι χημικές αυτές ενώσεις ονομάζονται υδρογονάνθρακες.
Κάθε σταγόνα πετρελαίου που χρησιμοποιούμε σήμερα ήταν κάποτε ζωντανός οργανισμός στη θάλασσα, εκατομμύρια χρόνια πριν! Χρειάστηκε τεράστια πίεση, υψηλή θερμοκρασία και απίστευτα πολύς χρόνος για να μετατραπούν αυτοί οι μικροοργανισμοί στο καύσιμο που βάζουμε σήμερα στα αυτοκίνητα.
Η άντληση του πετρελαίου
Τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου στον κόσμο βρίσκονται στη Μέση Ανατολή, στην πρώην Σοβιετική Ένωση, στις Η.Π.Α., στη Λατινική Αμερική και στη Βόρειο Θάλασσα. Στην Ελλάδα υπάρχουν μικρά κοιτάσματα πετρελαίου στη Θάσο.
Για να βρεθεί πετρέλαιο, γίνονται πρώτα ειδικές γεωλογικές μελέτες, με τις οποίες εντοπίζονται περιοχές όπου υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να υπάρχει πετρέλαιο. Στις περιοχές αυτές γίνονται στη συνέχεια γεωτρήσεις σε μεγάλο βάθος. Αν η πίεση μέσα στο κοίτασμα είναι μεγάλη, το πετρέλαιο μπορεί να αναβλύσει μόνο του από τη γεώτρηση· διαφορετικά, χρησιμοποιούνται αντλίες για να το ανεβάσουν στην επιφάνεια.
Ο εντοπισμός κοιτασμάτων που βρίσκονται κάτω από τη θάλασσα είναι ιδιαίτερα δύσκολος. Σε αυτές τις περιπτώσεις κατασκευάζονται ειδικές εξέδρες εξόρυξης μέσα στη θάλασσα, και το κόστος άντλησης γίνεται τότε πολύ μεγαλύτερο.
Η μεταφορά του πετρελαίου
Το πετρέλαιο είναι τόσο πολύτιμο, που μεταφέρεται από τους τόπους όπου εξορύσσεται και επεξεργάζεται σε κάθε άκρη του πλανήτη. Για τη μεταφορά του χρησιμοποιούνται ειδικοί πετρελαιαγωγοί, πλοία και φορτηγά.
Τα τελευταία χρόνια λαμβάνονται ιδιαίτερα αυστηρά μέτρα για την προστασία από ατυχήματα κατά τη μεταφορά, γιατί η ρύπανση από διαρροή πετρελαίου είναι πολύ καταστροφική για το περιβάλλον.
Ένα ατύχημα σε πλοίο ή αγωγό που μεταφέρει πετρέλαιο μπορεί να προκαλέσει τεράστια ρύπανση στη θάλασσα, βλάπτοντας ψάρια, πουλιά και ολόκληρα οικοσυστήματα. Γι' αυτό η μεταφορά του πετρελαίου γίνεται σήμερα με πολύ αυστηρούς κανόνες ασφαλείας.
Γιατί το λένε «μαύρο χρυσό» 💰
Η βιομηχανική παραγωγή κάθε χώρας, αλλά και η καθημερινή μας ζωή, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο. Γι' αυτό η τιμή του επηρεάζει άμεσα το κόστος πολλών προϊόντων: όταν η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει, ανεβαίνει και το κόστος όλων των προϊόντων που παράγονται από αυτό, με αρνητικές συνέπειες για την οικονομία. Λύση στο πρόβλημα δίνει η αύξηση των ποσοτήτων πετρελαίου που αντλούνται, οπότε οι τιμές πέφτουν ξανά.
Όμως και το αντίθετο δημιουργεί προβλήματα: όταν η τιμή του πετρελαίου πέφτει σημαντικά, οι άνθρωποι το σπαταλούν περισσότερο, κάτι που έχει κι αυτό αρνητικές συνέπειες για την οικονομία. Γι' αυτό η σταθερότητα στην τιμή του πετρελαίου είναι τόσο σημαντική.
Δεν έχουν λοιπόν άδικο όσοι αποκαλούν το πετρέλαιο «μαύρο χρυσό»: έχει, όπως και ο χρυσός, τεράστια αξία για την οικονομία και την καθημερινή μας ζωή — δε διαθέτει όμως ούτε λίγη από τη λάμψη του!