Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο 🧬

Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονία. Αυτό σημαίνει ότι για να δημιουργηθεί ένα νέο άτομο πρέπει να ενωθούν δύο κύτταρα: το ωάριο της γυναίκας και το σπερματοζωάριο του άνδρα.

Κατά την αναπαραγωγή πολλά σπερματοζωάρια «σπεύδουν» να γονιμοποιήσουν το ωάριο, αλλά μόνο ένα τα καταφέρνει. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία του ζυγωτού, από το οποίο θα προκύψει το έμβρυο και θα γεννηθεί το παιδί.

Το αναπαραγωγικό σύστημα στον άνδρα — η πορεία του σπερματοζωαρίου 🚹

Τα σπερματοζωάρια παράγονται στους όρχεις. Οι όρχεις περιβάλλονται και προστατεύονται από το όσχεο. Το όσχεο επιπλέον εξασφαλίζει την κατάλληλη θερμοκρασία για την παραγωγή των σπερματοζωαρίων. Τα σπερματοζωάρια αρχίζουν να παράγονται κατά την εφηβεία, μεταξύ 12 και 15 ετών.

Η πορεία που ακολουθούν είναι η εξής:

1. Τα σπερματοζωάρια βρίσκονται μέσα σε ένα υγρό και οδηγούνται, μέσω του σπερματικού πόρου, από τους όρχεις στη σπερματοδόχο κύστη.
2. Εκεί, στο υγρό που περιέχει τα σπερματοζωάρια, προστίθενται και τα εκκρίματα του προστάτη.
3. Έτσι σχηματίζεται το σπερματικό υγρό (ή σπέρμα), που οδηγείται μέσω της ουρήθρας προς τα έξω. Η έξοδος αυτή ονομάζεται εκσπερμάτωση.

Η εκσπερμάτωση μπορεί να συμβεί και κατά τη διάρκεια του ύπνου· τότε ονομάζεται ονείρωξη.

Το αναπαραγωγικό σύστημα στη γυναίκα — η πορεία του ωαρίου 🚺

Ανώριμα ωάρια υπάρχουν στις ωοθήκες των κοριτσιών από τη γέννησή τους. Η ωρίμανση των ωαρίων αρχίζει κατά την εφηβεία, μεταξύ 12 και 15 ετών.

Κάθε 28 περίπου ημέρες ωριμάζει ένα ωάριο, εναλλάξ από κάθε ωοθήκη. Το ωάριο αυτό ελευθερώνεται στη σάλπιγγα· η απελευθέρωση αυτή ονομάζεται ωορρηξία.

Παράλληλα, τα τοιχώματα της μήτρας, δηλαδή το ενδομήτριο, γίνονται παχύτερα, γιατί προετοιμάζονται να δεχτούν το νεαρό έμβρυο που θα προκύψει αν το ωάριο γονιμοποιηθεί.

Από τη σάλπιγγα, το ωάριο καταλήγει στη μήτρα. Αν δεν έχει γονιμοποιηθεί, αποβάλλεται μέσω του κόλπου. Μαζί με το ωάριο αποβάλλονται βλέννα, αίμα και κυτταρικά υπολείμματα. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται έμμηνη ρήση ή περίοδος και γίνεται για να επανέλθει το ενδομήτριο στην αρχική του κατάσταση.

Ο έμμηνος κύκλος

Από την ωρίμανση ενός ωαρίου μέχρι την ωρίμανση του επόμενου, σε περίπτωση που δεν συμβεί γονιμοποίηση, συμπληρώνεται ένας κύκλος που ονομάζεται έμμηνος κύκλος. Ο κύκλος αυτός διαρκεί περίπου 28 ημέρες. Οι επιστήμονες θεωρούν ως 1η ημέρα του κύκλου την ημέρα έναρξης της έμμηνης ρήσης (περιόδου).

Πρόσεξε και μια σημαντική αντίθεση ανάμεσα στα δύο φύλα:

Από τη γονιμοποίηση στη γέννηση 🤰

Η είσοδος των σπερματοζωαρίων στον κόλπο της γυναίκας γίνεται με τη σεξουαλική επαφή. Τα 200-300 εκατομμύρια σπερματοζωάρια που απελευθερώνονται κατά την εκσπερμάτωση αρχίζουν ένα ταξίδι, με σκοπό να φτάσουν στις σάλπιγγες και να γονιμοποιήσουν το ωάριο. Κινούνται με τη βοήθεια του μαστιγίου τους.

Παρ' όλο που πολλές χιλιάδες από αυτά θα καταφέρουν να συναντήσουν το ωάριο, μόνο ένα θα το γονιμοποιήσει.

Η εμφύτευση και η κύηση

Το ζυγωτό κινείται προς τη μήτρα, ενώ ταυτόχρονα αρχίζει να διαιρείται. Σταδιακά σχηματίζεται μια μάζα κυττάρων, η οποία, όταν φτάσει στη μήτρα, εμφυτεύεται στο ενδομήτριο. Εκείνη τη στιγμή έχει αρχίσει η κύηση (εγκυμοσύνη).

Τα παχιά τοιχώματα του ενδομητρίου είναι πλούσια σε αιμοφόρα αγγεία και βοηθούν την ανάπτυξη του εμβρύου. Επί δέκα περίπου εβδομάδες τού εξασφαλίζουν οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες.

Πλακούντας, ομφάλιος λώρος και αμνιακό υγρό

Κατόπιν σχηματίζεται ο πλακούντας και ο ομφάλιος λώρος, που συνδέουν το έμβρυο με το κυκλοφορικό σύστημα της μητέρας. Με τον τρόπο αυτό περνούν πλέον οι θρεπτικές ουσίες και το οξυγόνο στο έμβρυο.

Το έμβρυο βρίσκεται μέσα στον αμνιακό σάκο, ο οποίος περιέχει και το αμνιακό υγρό. Το υγρό αυτό λειτουργεί σαν «μαξιλάρι» και προστατεύει το έμβρυο από επιδράσεις του περιβάλλοντος, όπως τα χτυπήματα.

Ο τοκετός

Μετά από εννέα περίπου μήνες κύησης, το έμβρυο παίρνει την κατάλληλη θέση και είναι έτοιμο για τον τοκετό, δηλαδή την έξοδό του από τη μήτρα. Ο αμνιακός σάκος σπάει, αποβάλλεται το αμνιακό υγρό και, με συσπάσεις της μήτρας, το έμβρυο ωθείται έξω από το σώμα της μητέρας.

Δίδυμα: όταν γεννιούνται δύο μαζί 👶👶

Σε κάθε έμμηνο κύκλο ωριμάζει ένα ωάριο. Γι' αυτό γεννιέται ένα βρέφος σε κάθε τοκετό. Μερικές φορές όμως μπορεί να γεννηθούν δίδυμα ή τρίδυμα. Δίδυμα γεννιούνται με δύο διαφορετικούς τρόπους:

Διζυγωτικά δίδυμα. Δύο διαφορετικά ωάρια ωριμάζουν και γονιμοποιούνται από δύο σπερματοζωάρια. Από τα δύο διαφορετικά ζυγωτά θα προκύψουν δύο έμβρυα σε ξεχωριστούς αμνιακούς σάκους. Τα δίδυμα αυτά θα μοιάζουν μεταξύ τους όπως δύο οποιαδήποτε αδέλφια και μπορεί να είναι του ίδιου ή διαφορετικού φύλου.

Μονοζυγωτικά δίδυμα. Ένα ωάριο γονιμοποιείται από ένα σπερματοζωάριο και, κατά τη διαίρεση του ζυγωτού, συμβαίνει διαχωρισμός των κυττάρων. Αποτέλεσμα είναι να δημιουργηθούν δύο έμβρυα σε ξεχωριστούς ή στον ίδιο αμνιακό σάκο. Μοιάζουν πολύ μεταξύ τους και είναι πάντοτε του ίδιου φύλου.

Αναπαραγωγικό σύστημα και υγεία 🍼

Όσο διαρκεί η κύηση, η ανάπτυξη του εμβρύου αλλά και η υγεία της εγκύου επηρεάζονται από δύο ομάδες παραγόντων.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. Η ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα, τα φυτοφάρμακα και τα χημικά πρόσθετα στα τρόφιμα είναι μερικοί από αυτούς.

Παράγοντες που έχουν σχέση με τον τρόπο ζωής της μέλλουσας μητέρας. Η έγκυος δεν πρέπει να καπνίζει, να καταναλώνει αλκοολούχα ποτά και φάρμακα που δεν έχει συστήσει ο γιατρός. Αντίθετα, η ισορροπημένη διατροφή και η φυσική άσκηση συντελούν στη φυσιολογική ανάπτυξη του εμβρύου και στην καλή υγεία της εγκύου.

Ο θηλασμός

Μετά τον τοκετό αρχίζει η παραγωγή και η έκκριση γάλακτος από τους μαστικούς αδένες, που βρίσκονται στο στήθος της γυναίκας. Ο θηλασμός είναι πολύ σημαντικός για την υγεία και την ομαλή ανάπτυξη του βρέφους.

Το μητρικό γάλα περιέχει θρεπτικές ουσίες και αντισώματα που προστατεύουν το βρέφος από παθογόνα μικρόβια. Επιπλέον, συμβάλλει στην ανάπτυξη συναισθηματικού δεσμού μεταξύ μητέρας και βρέφους.