Η αναπνοή στον άνθρωπο 🫁
Γιατί χρειαζόμαστε συνέχεια οξυγόνο
Όταν τρώμε, οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο και με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί ορισμένες από αυτές, όπως η γλυκόζη, διασπώνται. Από τη διάσπαση αυτή ελευθερώνεται ενέργεια και παράγεται διοξείδιο του άνθρακα. Η διαδικασία αυτή λέγεται κυτταρική αναπνοή και για να γίνει χρειάζεται οξυγόνο.
Οι απαιτήσεις του οργανισμού σε ενέργεια είναι συνεχείς: δεν σταματούν ούτε όταν κοιμόμαστε. Γι' αυτό πρέπει να είναι συνεχής και η είσοδος οξυγόνου στα κύτταρα, αλλά και η απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από αυτά. Το οξυγόνο και το διοξείδιο του άνθρακα ονομάζονται μαζί αναπνευστικά αέρια. Η συνεχής διακίνησή τους από και προς τους πνεύμονες γίνεται με το αίμα.
Η αναπνοή είναι η είσοδος και η έξοδος του αέρα από τους πνεύμονες — κάτι που φαίνεται, γιατί ανεβοκατεβαίνει το στήθος μας. Η κυτταρική αναπνοή γίνεται μέσα σε κάθε κύτταρο ξεχωριστά και είναι η διάσπαση της γλυκόζης για ενέργεια. Η πρώτη υπάρχει για να εξυπηρετεί τη δεύτερη.
Τι είναι η αναπνοή
Ο ατμοσφαιρικός αέρας φτάνει στους πνεύμονες περνώντας μέσα από κοιλότητες, σωλήνες και ανοίγματα, που όλα μαζί αποτελούν την αεροφόρο οδό. Αυτό γίνεται με τη λειτουργία της αναπνοής, που έχει δύο φάσεις:
| Φάση | Τι γίνεται | Πώς είναι ο αέρας |
|---|---|---|
| Εισπνοή | Ο αέρας μπαίνει στους πνεύμονες | Πλούσιος σε οξυγόνο |
| Εκπνοή | Ο αέρας βγαίνει από τους πνεύμονες | Πλούσιος σε διοξείδιο του άνθρακα |
Για να δουλέψει όλο αυτό, το αναπνευστικό σύστημα δεν λειτουργεί μόνο του: συνεργάζεται με το κυκλοφορικό σύστημα, που μεταφέρει τα αέρια με το αίμα, και με το πεπτικό σύστημα, που δίνει στα κύτταρα τις θρεπτικές ουσίες.
Το αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου
Τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος είναι:
- η μύτη
- ο φάρυγγας
- ο λάρυγγας
- η τραχεία
- το βρογχικό δένδρο
- οι πνεύμονες
Αυτά είναι που συνιστούν την αεροφόρο οδό.
Η πορεία του αέρα
Ο αέρας ακολουθεί κάθε φορά την ίδια διαδρομή μέσα στο σώμα μας:
- Ρινική κοιλότητα. Ο αέρας μπαίνει από τη μύτη στη ρινική κοιλότητα, η οποία καλύπτεται από βλεννογόνο.
- Φάρυγγας. Από τη ρινική κοιλότητα ο αέρας περνά στον φάρυγγα.
- Λάρυγγας. Στη συνέχεια ο αέρας μπαίνει στον λάρυγγα. Στην είσοδό του βρίσκεται η επιγλωττίδα, που κατεβαίνει και εμποδίζει την τροφή να μπει στον λάρυγγα. Κάτω από την επιγλωττίδα βρίσκεται η γλωττίδα, στα άκρα της οποίας υπάρχουν οι φωνητικές χορδές.
- Τραχεία. Από τον λάρυγγα ο αέρας περνά στην τραχεία.
- Βρόγχοι. Η τραχεία οδηγεί τον αέρα στους βρόγχους, οι οποίοι μπαίνουν στους πνεύμονες.
- Βρογχικό δένδρο. Μέσα στους πνεύμονες κάθε βρόγχος διακλαδίζεται διαδοχικά σε όλο και μικρότερους αγωγούς, σχηματίζοντας το βρογχικό δένδρο.
- Κυψελίδες. Στα άκρα του βρογχικού δένδρου σχηματίζονται μικροί αεροφόροι σάκοι, οι κυψελίδες.
Το όνομα «βρογχικό δένδρο» δεν είναι τυχαίο. Η τραχεία μοιάζει με κορμό, οι βρόγχοι με χοντρά κλαδιά, οι διαδοχικές διακλαδώσεις με όλο και λεπτότερα κλαράκια — και οι κυψελίδες στα άκρα τους με τα φύλλα. Μόνο που το δέντρο αυτό είναι φυτεμένο ανάποδα, με τον κορμό ψηλά στον λαιμό.
Ο φάρυγγας είναι κοινό πέρασμα για τον αέρα και για την τροφή. Γι' αυτό, όταν καταπίνουμε, η επιγλωττίδα κατεβαίνει και ο λάρυγγας ανεβαίνει, ώστε η μπουκιά να μπει στον οισοφάγο και όχι στην αεροφόρο οδό. Αν μιλήσουμε ή αναπνεύσουμε την ώρα ακριβώς που καταπίνουμε, η τροφή μπορεί να μπει στον λάρυγγα και να φράξει τον δρόμο του αέρα. Γι' αυτό λέμε: όταν τρώμε, δεν μιλάμε.