Το ουροποιητικό σύστημα του ανθρώπου 🚰
Οι άχρηστες ουσίες των κυττάρων πρέπει να αποβληθούν από το σώμα μας για τον ίδιο περίπου λόγο που κι εμείς απομακρύνουμε τα σκουπίδια από το σπίτι μας. Αν μείνουν μέσα, δηλητηριάζουν τον οργανισμό. Τον ρόλο αυτόν στο ανθρώπινο σώμα τον αναλαμβάνει κυρίως το ουροποιητικό σύστημα.
Η πορεία αποβολής των άχρηστων ουσιών 🔄
Κατά τον μεταβολισμό τους, τα κύτταρα παράγουν ουσίες που δεν τους χρειάζονται πια. Αυτές οι άχρηστες ουσίες περνούν από τα κύτταρα στο αίμα και με την κυκλοφορία του μεταφέρονται μέχρι και τους νεφρούς.
Καθώς περνά από τους νεφρούς, το αίμα φιλτράρεται και απομακρύνονται από αυτό οι περισσότερες άχρηστες ουσίες. Στη συνέχεια, οι ουσίες αυτές διαλύονται σε νερό και σχηματίζουν τα ούρα, που αποβάλλονται από τον οργανισμό.
Οι νεφροί όμως δεν είναι απλώς ένα φίλτρο σκουπιδιών. Εκτός από την κατακράτηση άχρηστων ουσιών από το αίμα, ρυθμίζουν και:
- την ποσότητα του νερού του οργανισμού μας
- τη σύσταση του αίματος, δηλαδή το τι ακριβώς περιέχει
Επειδή οι νεφροί ρυθμίζουν το νερό του σώματος, τα ούρα δείχνουν πόσο ενυδατωμένοι είμαστε. Όταν πίνουμε πολύ νερό, οι νεφροί αποβάλλουν το περίσσευμα και τα ούρα βγαίνουν σχεδόν διάφανα. Όταν διψάμε, ο οργανισμός κρατά το νερό και τα ούρα γίνονται πιο σκούρα και πιο συμπυκνωμένα.
Τα όργανα του ουροποιητικού συστήματος 🧩
Το ουροποιητικό σύστημα αποτελείται από τέσσερα μέρη, που δουλεύουν το ένα μετά το άλλο σαν μια γραμμή παραγωγής.
| Όργανο | Πόσα είναι | Ρόλος |
|---|---|---|
| Νεφροί | 2 | Φιλτράρουν το αίμα, σχηματίζουν τα ούρα, ρυθμίζουν το νερό και τη σύσταση του αίματος |
| Ουρητήρες | 2 | Στενοί σωλήνες που μεταφέρουν τα ούρα από κάθε νεφρό στην ουροδόχο κύστη |
| Ουροδόχος κύστη | 1 | Μυώδης σάκος όπου τα ούρα αποθηκεύονται προσωρινά |
| Ουρήθρα | 1 | Σωλήνας που βγάζει τα ούρα από την κύστη έξω από το σώμα |
Τα ούρα απομακρύνονται από τους νεφρούς με τους ουρητήρες, στενούς σωλήνες που ξεκινούν ένας από κάθε νεφρό. Οι ουρητήρες καταλήγουν στην ουροδόχο κύστη, έναν μυώδη σάκο όπου τα ούρα αποθηκεύονται προσωρινά.
Από την ουροδόχο κύστη ξεκινά ένας σωλήνας που ονομάζεται ουρήθρα. Στη γυναίκα η ουρήθρα καταλήγει λίγο πάνω από τον κόλπο, ενώ στον άνδρα στην κορυφή του πέους. Όταν η ουροδόχος κύστη γεμίσει, τα ούρα αποβάλλονται από το ανθρώπινο σώμα με την ούρηση.
Τα δύο ονόματα μοιάζουν, αλλά τα όργανα είναι διαφορετικά. Οι ουρητήρες είναι δύο και βρίσκονται πριν από την κύστη: φέρνουν τα ούρα από τους νεφρούς σε αυτήν. Η ουρήθρα είναι μία και βρίσκεται μετά την κύστη: βγάζει τα ούρα έξω από το σώμα.
Πώς συνεργάζεται με το κυκλοφορικό σύστημα 🩸
Το ουροποιητικό σύστημα δεν δουλεύει μόνο του. Στηρίζεται εξ ολοκλήρου στο κυκλοφορικό σύστημα, γιατί χωρίς αυτό οι άχρηστες ουσίες δεν θα έφταναν ποτέ στους νεφρούς.
Η συνεργασία τους γίνεται σε τρία βήματα:
- Οι άχρηστες ουσίες περνούν από τα κύτταρα στο αίμα.
- Το αίμα τις μεταφέρει με την κυκλοφορία του μέχρι τους νεφρούς.
- Οι νεφροί τις κρατούν, φτιάχνουν τα ούρα και στέλνουν πίσω το καθαρισμένο αίμα.
Έτσι, το ουροποιητικό σύστημα είναι αυτό που αποβάλλει τις άχρηστες και βλαβερές πλέον ουσίες που έχουν περάσει από τα κύτταρα στο αίμα.
Ουροποιητικό σύστημα και υγεία 🩺
Προβλήματα στη λειτουργία του ουροποιητικού συστήματος μπορεί να δημιουργηθούν με τη γήρανση του ατόμου, αλλά και από ασθένειες ή τραυματισμούς.
Συνηθέστερες παθήσεις του ουροποιητικού συστήματος είναι οι ουρολοιμώξεις, που οφείλονται σε παθογόνους μικροοργανισμούς.
Οι γυναίκες είναι περισσότερο ευάλωτες στις ουρολοιμώξεις για δύο λόγους:
- η ουρήθρα τους είναι κοντύτερη από αυτή των ανδρών, οπότε οι μικροοργανισμοί έχουν να διανύσουν μικρότερη απόσταση
- η ουρήθρα τους βρίσκεται πιο κοντά στον πρωκτό, από τον οποίο υπάρχει ο κίνδυνος να περάσει κάποιο μικρόβιο στο ουροποιητικό σύστημα
Για να αποφευχθεί αυτός ο κίνδυνος, είναι σημαντικό να ακολουθούμε βασικούς κανόνες υγιεινής, αλλά και να αποφεύγουμε τα πολύ στενά παντελόνια και εσώρουχα, τα οποία ευνοούν την ανάπτυξη μικροοργανισμών.
Πολλοί νομίζουν ότι όποιος παθαίνει ουρολοίμωξη απλώς δεν πλένεται. Δεν ισχύει. Ο βασικός λόγος που οι γυναίκες τις παθαίνουν συχνότερα είναι ανατομικός — το μήκος και η θέση της ουρήθρας — και δεν αλλάζει με τίποτα. Η υγιεινή και τα άνετα ρούχα μειώνουν τον κίνδυνο, δεν τον μηδενίζουν.
Αν καταστραφούν οι νεφροί ενός ατόμου, το αίμα του δεν «καθαρίζεται» πια και η ζωή του κινδυνεύει άμεσα. Η λύση είναι η μεταμόσχευση νεφρού, που όμως απαιτεί να βρεθεί κατάλληλος δότης. Μέχρι τότε ο ασθενής κάνει αιμοκάθαρση: μια μηχανή αναλαμβάνει τη δουλειά των νεφρών και φιλτράρει το αίμα του με τεχνητά μέσα.