Το αίμα 🩸

Αν τύχει να κοπούμε με κάποιο αιχμηρό αντικείμενο, θα τρέξει αίμα από την πληγή. Το αίμα μοιάζει με ένα απλό κόκκινο υγρό, όμως αυτό που δεν μπορούμε να διακρίνουμε με γυμνό μάτι είναι τα συστατικά του. Το αίμα αποτελείται από το πλάσμα και τα κύτταρα.

Τα δύο βασικά μέρη του αίματος

Φαντάσου το αίμα σαν έναν ποταμό: το πλάσμα είναι το νερό που κυλάει και τα κύτταρα του αίματος είναι οι «επιβάτες» που ταξιδεύουν μέσα σε αυτό. Και τα δύο μέρη είναι απαραίτητα.

Το πλάσμα

Το πλάσμα είναι ένα υποκίτρινο υγρό που αποτελείται κυρίως από νερό. Μέσα σε αυτό το νερό υπάρχουν διαλυμένες πολλές ουσίες:

• Χρήσιμες ουσίες, όπως ορισμένες πρωτεΐνες που βοηθούν στην άμυνα του οργανισμού.
• Άχρηστες ουσίες που έχουν αποβληθεί από τα κύτταρα και πρέπει να απομακρυνθούν από τον οργανισμό.

Έτσι το πλάσμα λειτουργεί σαν το «μεταφορικό μέσο» του αίματος: μέσα του ταξιδεύουν και όσα χρειάζονται τα κύτταρα και όσα πρέπει να πεταχτούν.

Τα κύτταρα του αίματος

Στο μικροσκόπιο διακρίνονται τα κύτταρα του αίματος. Ταξινομούνται σε τρεις κύριες κατηγορίες:

• τα ερυθρά αιμοσφαίρια (ερυθροκύτταρα)
• τα λευκά αιμοσφαίρια (λευκοκύτταρα)
• τα αιμοπετάλια

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά του οξυγόνου στα κύτταρα και για την απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από αυτά. Είναι δηλαδή τα «φορτηγά των αερίων» του σώματός μας: παραλαμβάνουν οξυγόνο και το παραδίδουν σε κάθε κύτταρο, ενώ ταυτόχρονα μαζεύουν το διοξείδιο του άνθρακα για να αποβληθεί.

Είναι μακράν τα πιο πολυάριθμα κύτταρα του αίματος: σε κάθε κυβικό χιλιοστό αίματος υπάρχουν 4.000.000–6.000.000 ερυθρά αιμοσφαίρια.

Τα λευκά αιμοσφαίρια

Τα λευκά αιμοσφαίρια είναι υπεύθυνα για την προστασία του οργανισμού από εισβολείς, όπως είναι οι μικροοργανισμοί που προκαλούν ασθένειες. Λειτουργούν δηλαδή σαν ο στρατός του σώματος.

Δεν είναι όμως όλα ίδια. Χωρίζονται σε πέντε είδη, καθένα με το δικό του πλήθος μέσα στο αίμα:

Όλα μαζί έχουν τον ίδιο κοινό σκοπό: την άμυνα του οργανισμού, δηλαδή να καταστρέφουν τους μικροοργανισμούς που έχουν εισέλθει στο σώμα.

Τα αιμοπετάλια

Τα αιμοπετάλια συμβάλλουν στην πήξη του αίματος σε περίπτωση τραυματισμού, ώστε να παρεμποδίζεται μεγάλη απώλεια αίματος. Χάρη σε αυτά, μια μικρή πληγή σταματά μόνη της να αιμορραγεί και σχηματίζεται η γνωστή «κρούστα».

Το πλήθος τους είναι 150.000–300.000 ανά κυβικό χιλιοστό αίματος.

Συγκεντρωτικά: η σύσταση του αίματος

Γαλαζοαίματοι;

Παλαιότερα, πριν από τη βιομηχανική επανάσταση, οι περισσότεροι άνθρωποι, εκτός από τους ευγενείς, έκαναν αγροτικές εργασίες. Εξαιτίας της συνεχούς έκθεσης στον ήλιο, το δέρμα των εργατών ήταν πιο σκουρόχρωμο από αυτό των ευγενών. Το λευκό χρώμα του δέρματος των ευγενών είχε ως συνέπεια να είναι ορατές αρκετές από τις φλέβες του σώματός τους, δίνοντας την ψευδή εντύπωση ότι περιείχαν γαλάζιο αίμα.

Από εκεί προέρχεται και ο όρος «γαλαζοαίματος», που αφορούσε κυρίως βασιλικές οικογένειες, και αυτός είναι ο λόγος που οι κυρίες εκείνης της εποχής κρατούσαν ομπρέλα για τον ήλιο. Σε αντίθεση με ό,τι επικράτησε μετά από χρόνια, το λευκό χρώμα του δέρματος αποτελούσε ένδειξη αριστοκρατικής καταγωγής.