Τα χαρακτηριστικά των οργανισμών 🌱

Έχουν περάσει περισσότερα από δέκα χρόνια από τη στιγμή που ξεκίνησες ένα υπέροχο ταξίδι: το ταξίδι της ζωής. Σε αυτό το διάστημα έμαθες πολλά πράγματα και μπορείς να ξεχωρίσεις αν κάτι που παρατηρείς είναι ζωντανό ή όχι.

Γύρω μας υπάρχουν έμβια και άβια αντικείμενα. Έμβιοι είναι οι μικροοργανισμοί, τα φυτά που φωτοσυνθέτουν και τα ζώα, τα οποία διακρίνονται σε ασπόνδυλα και σπονδυλωτά.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι κάτι είναι ζωντανό 🔍

Όταν παρατηρούμε έναν οργανισμό και προσπαθούμε να εξηγήσουμε γιατί τον θεωρούμε ζωντανό, αναφερόμαστε συνήθως σε κάποιο χαρακτηριστικό του. Θα μπορούσαμε, για παράδειγμα, να πούμε ότι οι γλάροι πετούν. Αυτό ισχύει για οργανισμούς όπως τα πτηνά και τα έντομα. Άλλα ζώα μετακινούνται περπατώντας (ο άνθρωπος), έρποντας (τα φίδια) ή κολυμπώντας (τα ψάρια).

Υπάρχουν όμως και οργανισμοί, όπως τα φυτά, που δεν μετακινούνται. Γι' αυτό η κίνηση από τόπο σε τόπο δεν αρκεί ως κριτήριο και πρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας και σε άλλα χαρακτηριστικά.

Οι οργανισμοί τρέφονται 🥕

Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την τροφή τους με διάφορους τρόπους. Οι αγελάδες τρέφονται με χόρτα, οι φώκιες με ψάρια, ενώ η τροφή του ανθρώπου μπορεί να προέρχεται τόσο από φυτά όσο και από ζώα.

Τα φυτά φωτοσυνθέτουν. Χρησιμοποιούν δηλαδή απλές ουσίες που υπάρχουν στο περιβάλλον τους, όπως το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα, και παράγουν μόνα τους την τροφή τους με τη βοήθεια της ηλιακής ενέργειας.

Η τροφή παρέχει δύο πράγματα:

Για τον λόγο αυτό κανένας οργανισμός δεν μπορεί να ζήσει χωρίς τροφή για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι οργανισμοί αναπνέουν 🌬️

Γιατί αναπνέουμε; Σε τι μας χρησιμεύει το οξυγόνο; Ίσως σου φανεί παράξενο, αλλά η αναπνοή συνδέεται άμεσα με την ενέργεια που παίρνουμε από την τροφή.

Ένα μήλο, όπως κάθε τροφή, περιέχει ορισμένες ουσίες που είναι «αποθήκες ενέργειας». Αφού φάμε το μήλο, οι ουσίες αυτές, με τη βοήθεια του οξυγόνου, απελευθερώνουν την ενέργεια που περιέχουν.

Όλοι οι οργανισμοί αναπνέουν, επειδή όλοι οι οργανισμοί χρειάζονται ενέργεια. Το οξυγόνο είναι απαραίτητο για την αναπνοή τόσο των φυτών όσο και των ζώων.

Οι οργανισμοί απεκκρίνουν 🚰

Κατά την επεξεργασία της τροφής, εκτός από τις χρήσιμες ουσίες παράγονται και άχρηστες. Αυτές απομακρύνονται από τους οργανισμούς με τη διαδικασία της απέκκρισης.

• Τα φυτά αποθηκεύουν τις άχρηστες ουσίες στα φύλλα τους, τα οποία κάποια στιγμή ξεραίνονται και πέφτουν.
• Τα ζώα τις απομακρύνουν με άλλους τρόπους, για παράδειγμα με τον ιδρώτα και τα ούρα.

Οι οργανισμοί αναπαράγονται 🐣

Μια γάτα γεννάει γατάκια και μια κότα γεννάει αυγά, από τα οποία βγαίνουν κοτοπουλάκια. Από τους σπόρους των φυτών φυτρώνουν νέα φυτά.

Όλοι οι οργανισμοί αναπαράγονται δημιουργώντας απογόνους. Οι απόγονοι είναι νέοι οργανισμοί που εμφανίζουν μεγάλη ομοιότητα με τους γονείς τους και επιβιώνουν και μετά τον θάνατο των γονιών τους. Με την αναπαραγωγή, λοιπόν, εξασφαλίζεται η συνέχιση και η διατήρηση της ζωής επάνω στη Γη.

Οι οργανισμοί αναπτύσσονται 📈

Αν κοιτάξεις φωτογραφίες σου από την ημέρα που γεννήθηκες μέχρι σήμερα, θα προσέξεις ότι αλλάζεις. Πολλές μεταβολές, όπως αυτές που αφορούν το ύψος σου, οφείλονται στο ότι αναπτύσσεσαι. Για να συμβεί αυτό, χρειάζεσαι υλικά και ενέργεια, που τα προμηθεύεσαι από την τροφή σου.

Όλοι οι οργανισμοί χρησιμοποιούν ουσίες της τροφής τους και δημιουργούν τις δικές τους. Με τη διαδικασία αυτή αναπτύσσονται, αυξάνεται δηλαδή η μάζα και ο όγκος τους.

Οι οργανισμοί εμφανίζουν ερεθιστικότητα 👀

Τι προσέχεις όταν θέλεις να διασχίσεις έναν δρόμο; Κάποιο αυτοκίνητο που πλησιάζει είναι ένα ερέθισμα που δέχεσαι από το περιβάλλον σου. Η όρασή σου σε βοηθάει να το αντιληφθείς και να αντιδράσεις, ώστε να το αποφύγεις. Αυτή η ικανότητα ονομάζεται ερεθιστικότητα.

Οι συνθήκες του περιβάλλοντος άλλοτε ευνοούν την επιβίωση των οργανισμών και άλλοτε την απειλούν:

• Η σαύρα, επειδή δεν μπορεί να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σώματός της σταθερή, προστατεύεται στη σκιά όταν κάνει πολλή ζέστη.
• Τα σαλιγκάρια αποφεύγουν την ξηρασία τρυπώνοντας μέσα στο χώμα και κυκλοφορούν όταν βρέχει.
• Τα φυτά στρέφουν τα φύλλα τους προς το φως.

Όλοι οι οργανισμοί αντιδρούν στις μεταβολές του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν τις καλύτερες συνθήκες για την επιβίωση και την αναπαραγωγή τους.

Οι οργανισμοί έχουν κοινή καταγωγή 🌍

Η ηλικία της Γης υπολογίζεται περίπου στα 5 δισεκατομμύρια χρόνια. Η εμφάνιση των πρώτων μορφών ζωής τοποθετείται πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια περίπου. Από τότε η ζωή εξελίσσεται: νέοι οργανισμοί διαδέχονται παλαιότερους. Η εξέλιξη είναι ένα χαρακτηριστικό της ζωής.

Ζωντανό, νεκρό ή άβιο; ⚖️

Όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν εμφανίζονται στους νεκρούς οργανισμούς ή στα νεκρά τμήματα των οργανισμών, όπως είναι τα πεσμένα φύλλα των δέντρων, οι τρίχες που χάνουμε ή το μαλλί από το οποίο είναι φτιαγμένο το πουλόβερ που φοράμε.

Ανακεφαλαίωση των χαρακτηριστικών 📜