Η Κυκλοφορία του Αίματος 🩸

Το αίμα δεν κάνει έναν απλό γύρο του σώματος. Ακολουθεί τρεις ξεχωριστές πορείες, που συνδέονται μεταξύ τους μέσα στην καρδιά: τη μεγάλη ή συστηματική κυκλοφορία, τη μικρή ή πνευμονική κυκλοφορία και τη στεφανιαία κυκλοφορία.

🌬️ Μικρή (Πνευμονική) Κυκλοφορία

Η μικρή κυκλοφορία μεταφέρει το αίμα από την καρδιά στους πνεύμονες και πάλι πίσω στην καρδιά, ώστε να εμπλουτιστεί με οξυγόνο.

Η πορεία της είναι η εξής:

1. Το αίμα από όλα τα σημεία του σώματος συγκεντρώνεται στον δεξιό κόλπο της καρδιάς.
2. Περνά στη δεξιά κοιλία.
3. Με τη συστολή της, η δεξιά κοιλία διοχετεύει το αίμα στην πνευμονική αρτηρία.
4. Η πνευμονική αρτηρία διακλαδίζεται σε δύο κλάδους και οδηγεί το αίμα στους πνεύμονες.
5. Εκεί γίνεται η ανταλλαγή αερίων: το αίμα παραλαμβάνει οξυγόνο και αποβάλλει διοξείδιο του άνθρακα.
6. Το πλέον οξυγονωμένο αίμα επιστρέφει, μέσω των πνευμονικών φλεβών, στον αριστερό κόλπο της καρδιάς.

🌍 Μεγάλη (Συστηματική) Κυκλοφορία

Η μεγάλη κυκλοφορία μεταφέρει το οξυγονωμένο αίμα από την καρδιά σε όλο το σώμα και το επαναφέρει, φορτωμένο με διοξείδιο του άνθρακα και άχρηστες ουσίες, πίσω στην καρδιά.

Η πορεία της είναι η εξής:

1. Το οξυγονωμένο αίμα από τον αριστερό κόλπο περνά στην αριστερή κοιλία.
2. Με τη συστολή της, η αριστερή κοιλία στέλνει το αίμα στην αορτή, τη μεγαλύτερη αρτηρία του σώματος.
3. Η αορτή και οι διακλαδώσεις της μεταφέρουν το αίμα σε όλα τα σημεία του σώματος, μέχρι τα τριχοειδή αγγεία.
4. Στα τριχοειδή αγγεία γίνεται η ανταλλαγή ουσιών: το αίμα παραδίδει στους ιστούς χρήσιμα συστατικά (οξυγόνο, υδατάνθρακες, ορμόνες κ.ά.) και παραλαμβάνει άχρηστες ή τοξικές ουσίες που παράγονται από τον κυτταρικό μεταβολισμό (ουρία, διοξείδιο του άνθρακα κ.ά.).
5. Το αίμα περνά στα φλεβίδια και, μέσω της άνω και της κάτω κοίλης φλέβας, επιστρέφει στον δεξιό κόλπο της καρδιάς.

🔄 Ο ρόλος των νεφρών και του ήπατος στη μεγάλη κυκλοφορία

Στη μεγάλη κυκλοφορία παρεμβάλλονται δύο όργανα με ειδικό ρόλο στην «καθαριότητα» του αίματος:

❤️ Στεφανιαία Κυκλοφορία

Η καρδιά, ως μυς που δουλεύει αδιάκοπα, χρειάζεται τη δική της παροχή αίματος. Αυτό εξασφαλίζεται από τη στεφανιαία κυκλοφορία, η οποία μεταφέρει θρεπτικές ουσίες στους ιστούς της καρδιάς και απομακρύνει από αυτούς τα άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού.

Περιλαμβάνει δύο μεγάλα αγγεία, τις στεφανιαίες αρτηρίες, που ξεκινούν από την αορτή και κατευθύνονται προς τις δύο πλευρές της καρδιάς. Μέσω τριχοειδών, συνδέονται με τις στεφανιαίες φλέβες, οι οποίες επαναφέρουν το αίμα στον δεξιό κόλπο της καρδιάς.

🚨 Προβλήματα στη Λειτουργία του Κυκλοφορικού Συστήματος

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες χώρες. Η σύγχρονη έρευνα όμως δίνει πλέον πολλές δυνατότητες πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας.

Καρδιοπάθειες: συγγενείς και επίκτητες

• Συγγενείς καρδιοπάθειες: υπάρχουν από τη γέννηση και αφορούν συνήθως τη λειτουργία των βαλβίδων της καρδιάς ή την επικοινωνία ανάμεσα στις κοιλίες ή στους κόλπους, με αποτέλεσμα να αναμειγνύεται οξυγονωμένο με μη οξυγονωμένο αίμα. Πολλές οφείλονται στον ιό της ερυθράς, όταν προσβάλλει τη μητέρα τους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης.
• Επίκτητες καρδιοπάθειες: αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια της ζωής και οφείλονται σε μόλυνση από μικρόβια ή ιούς. Περιλαμβάνουν:
  • Περικαρδίτιδα
  • Μυοκαρδίτιδα
  • Ενδοκαρδίτιδα

Προβλήματα της στεφανιαίας κυκλοφορίας

• Ισχαιμία του μυοκαρδίου: η μειωμένη οξυγόνωση των κυττάρων του μυοκαρδίου προκαλεί την εξασθένησή τους.
• Έμφραγμα του μυοκαρδίου: νέκρωση ενός τμήματος του καρδιακού μυός, εξαιτίας διακοπής της αιμάτωσής του λόγω θρόμβου ή εμβόλου σε στεφανιαία αρτηρία. Οι συνέπειες εξαρτώνται από το μέγεθος και τη θέση της προσβεβλημένης περιοχής.
• Αρτηριοσκλήρυνση: συσσώρευση λιπιδίων, ιδίως χοληστερόλης, κάτω από το εσωτερικό τοίχωμα των αρτηριών, με επακόλουθη εναπόθεση ασβεστίου. Οδηγεί σε στένωση των αγγείων, μειωμένη ελαστικότητα και μπορεί να προκαλέσει θρόμβωση.
• Ανεύρυσμα: διόγκωση μιας λεπτής και εξασθενημένης περιοχής του τοιχώματος ενός αγγείου (αρτηρίας ή φλέβας), σαν μπαλόνι. Οφείλεται συνήθως σε αρτηριοσκλήρυνση ή σε συγγενείς παθήσεις των αρτηριών.

🛠️ Αγγειοπλαστική και Bypass

Όταν μια αρτηρία στενεύει ή φράζει, υπάρχουν σήμερα δύο κύριοι τρόποι αντιμετώπισης:

• Αγγειοπλαστική: ο καρδιοχειρουργός τοποθετεί έναν πλαστικό σωλήνα μέσα σε ένα μεγάλο αρτηριακό αγγείο του χεριού ή του ποδιού και τον οδηγεί μέχρι την περιοχή της στένωσης, σε μια στεφανιαία αρτηρία. Εκεί, ένα μπαλονάκι προσκολλημένο στην άκρη του σωλήνα φουσκώνει και διευρύνει το αγγείο. Υπάρχουν και εναλλακτικές τεχνικές, όπως η χρήση laser.
• Bypass (αορτοστεφανιαία παράκαμψη): χειρουργική επέμβαση κατά την οποία λαμβάνεται τμήμα από άλλο αιμοφόρο αγγείο του σώματος του ασθενούς. Το ένα άκρο του τοποθετείται στην αορτή και το άλλο στη στεφανιαία αρτηρία, αμέσως μετά το φραγμένο σημείο, δημιουργώντας έτσι μια νέα διαδρομή για το αίμα.