Η σύγχρονη σύνθεση 🧬
Μετά τη δημοσίευση της εργασίας του Κάρολου Δαρβίνου 🧑🔬, οι περισσότεροι βιολόγοι της εποχής συμφώνησαν ότι η εξέλιξη είναι μια πραγματικότητα. Παρόλα αυτά, η άποψη του Δαρβίνου ότι η εξέλιξη προχωρεί μέσω της φυσικής επιλογής 🐒 δεν είχε γίνει εντελώς αποδεκτή, κυρίως λόγω της έλλειψης μιας πειστικής θεωρίας για την κληρονομικότητα. Χωρίς αυτήν, ήταν δύσκολο να εξηγηθεί πώς μεταβιβάζονται τα χαρακτηριστικά από τους γονείς στους απογόνους και πώς δημιουργούνται νέα χαρακτηριστικά.
Ο Δαρβίνος είχε κατανοήσει ότι το κλειδί για την εξήγηση της θεωρίας του ήταν η κληρονομικότητα 🧬, αλλά, λόγω της έλλειψης μιας σχετικής θεωρίας, είχε αποδεχτεί τη θεωρία του Λαμάρκ για τη μεταβίβαση των επίκτητων χαρακτηριστικών. Αυτή η θεωρία ερχόταν σε αντίθεση με το δικό του μοντέλο εξέλιξης.
Η σημασία της εργασίας του Μέντελ 🧑🔬
Την ίδια περίοδο που ο Δαρβίνος προσπαθούσε να στηρίξει τη θεωρία του, ο Γρηγόριος Μέντελ (1822-1884) δημοσίευσε την εργασία του για την κληρονομικότητα. Αν ο Δαρβίνος είχε πρόσβαση σε αυτή την εργασία, θα είχε αποκτήσει την απαραίτητη γενετική βάση για να εδραιώσει τη θεωρία της φυσικής επιλογής.
Ωστόσο, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1940, η κατάσταση είχε αλλάξει ριζικά. Η εργασία του Μέντελ και η κλασική Γενετική είχαν γίνει αποδεκτές, επιλύοντας το ζήτημα της μεταβίβασης των κληρονομικών χαρακτηριστικών. Επιπλέον, είχε κατανοηθεί η σημασία των μεταλλάξεων 🧬 στην εμφάνιση νέων χαρακτηριστικών, και είχε αναπτυχθεί η Γενετική Πληθυσμών 🧪, η οποία συνέδεσε την εξέλιξη με τις μεταβολές των συχνοτήτων των γονιδίων στους πληθυσμούς.
Η συνθετική θεωρία 🧠 επαναδιατύπωσε τη θεωρία του Δαρβίνου, εμπλουτίζοντας τη με τα δεδομένα της Μοριακής Βιολογίας 🧬 και της Γενετικής Πληθυσμών.
3.2.1 Οι παράγοντες που διαμορφώνουν την εξελικτική πορεία 🧬🌍
Σύμφωνα με τη σύγχρονη αντίληψη, οι βασικοί παράγοντες που διαμορφώνουν την εξελικτική πορεία είναι:
- Ποικιλομορφία των κληρονομικών χαρακτηριστικών 🌿
- Φυσική επιλογή 🦅
- Γενετική απομόνωση 🏔️
🖼️ Εικόνα 3.10: Ποικιλομορφία
Ποικιλομορφία 🌱
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, εκτός από τους μονοζυγωτικούς διδύμους και τους οργανισμούς ενός κλώνου μικροοργανισμών, δεν υπάρχουν δύο οργανισμοί απόλυτα όμοιοι πάνω στη Γη 🌍. Ο βασικός μηχανισμός που δημιουργεί αυτή την ποικιλομορφία είναι οι γονιδιακές μεταλλάξεις 🧬.
Οι μεταλλάξεις προκαλούνται είτε από τυχαία λάθη κατά την αντιγραφή του DNA είτε από φυσικούς ή χημικούς παράγοντες που αλλοιώνουν τη δομή του DNA. Οι μεταλλάξεις δημιουργούν νέα γονίδια που μπορεί να οδηγήσουν σε νέα χαρακτηριστικά. Αν και οι περισσότερες μεταλλάξεις δεν είναι επωφελείς, μερικές φορές μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες επιβίωσης ενός ατόμου, ειδικά όταν το νέο χαρακτηριστικό ταιριάζει καλύτερα στις συνθήκες του περιβάλλοντος 🌍.
Οι μεταλλάξεις από μόνες τους δεν αρκούν για να κατευθύνουν την εξελικτική πορεία, αλλά προσφέρουν το υλικό πάνω στο οποίο δρα η φυσική επιλογή.
Φυσική επιλογή 🦅
Η φυσική επιλογή είναι η διαδικασία που καθορίζει την τύχη των γονιδίων στις επόμενες γενιές. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, μεταβάλλεται η συχνότητα των γονιδίων στον πληθυσμό, με αποτέλεσμα κάποιοι συνδυασμοί γονιδίων να προσφέρουν μεγαλύτερη βιωσιμότητα ή αναπαραγωγική ικανότητα στους φορείς τους 🧬.
Τα άτομα που πλεονεκτούν, επειδή είναι καλύτερα προσαρμοσμένα στο περιβάλλον τους, έχουν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν και να μεταβιβάσουν τα γονίδιά τους στην επόμενη γενιά 👶. Τα γονίδια αυτών των ατόμων αυξάνονται σε συχνότητα στον πληθυσμό και σταδιακά επικρατούν 🧬.
Με τη φυσική επιλογή αυξάνεται η συχνότητα εμφάνισης γονιδίων που είναι ευνοϊκά για την επιβίωση και την αναπαραγωγή των ατόμων.
🖼️ Εικόνα 3.11: Απλό μοντέλο ειδογένεσης 🐦
Γενετική απομόνωση 🏔️
Η γενετική απομόνωση είναι απαραίτητη για την ολοκλήρωση της εξελικτικής διαδικασίας και τη δημιουργία νέων ειδών. Η απομόνωση επιτρέπει στους πληθυσμούς ενός είδους να ακολουθήσουν διαφορετική εξελικτική πορεία, με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων ειδών 🦋.
Ένας από τους κύριους μηχανισμούς απομόνωσης είναι η γεωγραφική απομόνωση. Σε αυτήν την περίπτωση, ένας πληθυσμός χωρίζεται λόγω γεωγραφικών εμποδίων, όπως η δημιουργία νησιών 🏝️, ο σχηματισμός λιμνών 🏞️ ή η εμφάνιση βουνών 🏔️. Η απομόνωση αυτή εμποδίζει τη διασταύρωση και την ανταλλαγή γονιδίων μεταξύ των μελών των διαφορετικών ομάδων, με αποτέλεσμα οι πληθυσμοί να υφίστανται διαφορετικές εξελικτικές πιέσεις. Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι διαφοροποιήσεις οδηγούν στη δημιουργία νέων ειδών.
Πώς δημιουργούνται τα νέα είδη 🦋
Κατά τη διαδικασία προσαρμογής των πληθυσμών στις αλλαγές του περιβάλλοντος, προκαλούνται αλλαγές στη γενετική τους δομή 🧬, που με τη σειρά τους δημιουργούν διαφορές στη μορφολογία και τη φυσιολογία τους. Όταν οι αλλαγές αυτές γίνουν τόσο μεγάλες ώστε οι πληθυσμοί να μην μπορούν πλέον να αναπαράγουν βιώσιμους και γόνιμους απογόνους 🐣, τότε έχουμε τη δημιουργία νέου είδους.
Η δημιουργία ενός νέου είδους ονομάζεται ειδογένεση 🧬. Προϋπόθεση για αυτή τη διαδικασία είναι οι πληθυσμοί να είναι απομονωμένοι μεταξύ τους. Η απομόνωση μπορεί να είναι είτε γεωγραφική είτε αναπαραγωγική. Η γεωγραφική απομόνωση μπορεί να προκληθεί από φυσικά εμπόδια, όπως βουνά και ποτάμια 🌄. Οι πληθυσμοί που ζουν χωριστά για μεγάλα χρονικά διαστήματα αναπτύσσουν αναπαραγωγική απομόνωση.
Η αναπαραγωγική απομόνωση μπορεί να προκύψει από διαφορές στην ανατομία των γεννητικών οργάνων 🚹🚺, διαφορετικές εποχές αναπαραγωγής 🌸, ή ακόμη και διαφορετικούς οικοτόπους 🏞️. Σε άλλες περιπτώσεις, η αναπαρα
γωγική απομόνωση μπορεί να οφείλεται σε γενετικούς παράγοντες, όπως η ύπαρξη διαφορετικού αριθμού χρωμοσωμάτων στους γαμέτες.
Αν η απομόνωση είναι αρκετά ισχυρή και διαρκέσει αρκετό καιρό, οι δύο πληθυσμοί θα διαφοροποιηθούν τόσο πολύ ώστε να μην μπορούν να αναπαράγουν γόνιμους απογόνους. Σε αυτό το σημείο, η διαδικασία της ειδογένεσης θα έχει ολοκληρωθεί, και θα έχουν δημιουργηθεί δύο διαφορετικά είδη εκεί που πριν υπήρχε ένα.
Ο Ευκλείδης λειτουργεί μέσω τεχνητής νοημσύνης