Κρατικός Προϋπολογισμός 📊
Τι είναι ο Κρατικός Προϋπολογισμός
Ο Κρατικός Προϋπολογισμός είναι ένας λογαριασμός που περιέχει όλες τις δαπάνες που προβλέπεται να γίνουν από το Κράτος μέσα σε ένα έτος και όλα τα έσοδα που προβλέπεται να εισπράξει το Κράτος κατά το ίδιο έτος.
Ο κρατικός προϋπολογισμός δείχνει με μεγάλη λεπτομέρεια τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι δημόσιες δαπάνες στους διάφορους τομείς της οικονομίας, καθώς επίσης τις πηγές από τις οποίες εισρέουν τα έσοδα προς το Δημόσιο.
Η κατανομή των δημόσιων δαπανών και η επιβολή φόρων δείχνει και την οικονομική πολιτική που ακολουθεί η Κυβέρνηση. Γι' αυτό και ο κρατικός προϋπολογισμός είναι μια περιεκτική και σύντομη έκφραση της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής.
Ο κρατικός προϋπολογισμός δεν είναι απλώς ένας λογιστικός πίνακας. Επειδή δείχνει πού κατευθύνονται οι δαπάνες και από πού προέρχονται τα έσοδα, αποτυπώνει με συνοπτικό τρόπο ολόκληρη την οικονομική πολιτική μιας κυβέρνησης.
Σύνταξη, Ψήφιση και Υλοποίηση
Ο κρατικός προϋπολογισμός ακολουθεί τρία στάδια:
- Σύνταξη: Συντάσσεται από το Υπουργείο των Οικονομικών, με βάση την κυβερνητική πολιτική και τους στόχους που θέτει η κυβέρνηση.
- Ψήφιση: Στη συνέχεια, ο προϋπολογισμός κατατίθεται στη Βουλή για να ψηφιστεί.
- Υλοποίηση: Μετά την ψήφισή του, οι αρμόδιοι φορείς (υπουργεία κ.τ.λ.) προβαίνουν στην υλοποίησή του.
Ο Μύθος του Ισοσκελισμένου Προϋπολογισμού
Υπάρχει μια γενική, αλλά εσφαλμένη εντύπωση ότι ο κρατικός προϋπολογισμός πρέπει να είναι ισοσκελισμένος, δηλαδή τα έσοδα να είναι ίσα με τις δαπάνες σε κάθε χρονική περίοδο.
Η άποψη ότι ο προϋπολογισμός πρέπει πάντα να είναι ισοσκελισμένος είναι εσφαλμένη. Καμία οικονομική λογική δεν υπαγορεύει εξίσωση δαπανών και εσόδων.
Ο προϋπολογισμός του Κράτους μπορεί να πάρει τρεις μορφές:
- Πλεονασματικός: τα έσοδα υπερβαίνουν τις δαπάνες.
- Ελλειμματικός: οι δαπάνες υπερβαίνουν τα έσοδα.
- Ισοσκελισμένος: τα έσοδα είναι ίσα με τις δαπάνες.
Η Κατάσταση του Προϋπολογισμού Ανάλογα με την Οικονομική Συγκυρία
Η κατάσταση του προϋπολογισμού εξαρτάται από τη γενική οικονομική συγκυρία και από την οικονομική πολιτική που η κυβέρνηση θέλει να εφαρμόσει.
Ελλειμματικός Προϋπολογισμός σε Περιόδους Ύφεσης
Αν η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση και η ανεργία είναι αυξημένη, τότε ο προϋπολογισμός πρέπει να είναι ελλειμματικός.
Αυτό συμβαίνει γιατί η διαρροή δαπάνης που γίνεται με την επιβολή φόρων τείνει να μειώσει το εθνικό εισόδημα. Η διαρροή αυτή πρέπει να αντισταθμιστεί με τη δημιουργία μεγαλύτερης δαπάνης από το κράτος μέσω των δημόσιων δαπανών (π.χ. για επενδύσεις), ώστε το εισόδημα να αυξηθεί και να αποφευχθεί, όσο γίνεται, η ύφεση.
Πλεονασματικός Προϋπολογισμός σε Περιόδους Άνθησης
Αντίθετα, σε περιόδους μεγάλης απασχόλησης και αυξανόμενων τιμών, ο προϋπολογισμός πρέπει να είναι πλεονασματικός, για να μειωθούν οι πληθωριστικές τάσεις.
Σε πολλές περιπτώσεις η μείωση δαπανών, λόγω της φύσης τους —όπως, για παράδειγμα, οι δαπάνες για την παιδεία ή την εθνική άμυνα— είναι δύσκολη. Σ' αυτήν την περίπτωση, η πλεονασματικότητα του προϋπολογισμού πρέπει να προέλθει από αύξηση των εσόδων.