Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν 🏭
Οι συντελεστές παραγωγής που βρίσκονται στη διάθεση μιας οικονομίας της επιτρέπουν να παράγει οικονομικά αγαθά. Η ποσότητα των διάφορων αγαθών που παράγονται σε μια δεδομένη χρονική περίοδο (συνήθως έτος) είναι ένα καλό οικονομικό μέτρο του βιοτικού επιπέδου μιας χώρας.
Η ποικιλία όμως των προϊόντων που παράγονται, από τα πιο απλά όπως τρόφιμα και ρούχα, μέχρι τα πιο πολυσύνθετα, όπως συνθετικές ίνες ή εξαρτήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών, δεν επιτρέπει τη σύγκριση της παραγωγικής ικανότητας μιας οικονομίας από περίοδο σε περίοδο, αν προηγουμένως δεν εκφραστούν τα ανομοιογενή αγαθά σε μια κοινή μονάδα μέτρησης. Είναι φανερό ότι δεν μπορούμε να προσθέσουμε πορτοκάλια και ασπιρίνες ή ηλεκτρονικούς υπολογιστές και υφάσματα.
💰 Μετατροπή των αγαθών σε χρηματικές μονάδες
Η μετατροπή των αγαθών σε μετρήσιμες μονάδες γίνεται με την αποτίμηση της αξίας τους σε χρηματικές μονάδες. Αν πολλαπλασιάσουμε την ποσότητα ενός προϊόντος επί την τιμή του, έχουμε τη συνολική αξία του σε χρηματικές μονάδες.
Παράδειγμα: Σε μια οικονομία παράγονται τρία αγαθά, όπως φαίνονται στον παρακάτω πίνακα. Καθένα μετριέται σε διαφορετικές μονάδες: το Χ σε κιλά, το Ψ σε τεμάχια και το Ω σε τετραγωνικά μέτρα. Το κάθε αγαθό έχει μια τιμή ανά μονάδα. Η συνολική του αξία είναι το γινόμενο της τιμής του επί την ποσότητά του. Το άθροισμα της αξίας των επιμέρους αγαθών δίνει τη συνολική αξία για την οικονομία και ονομάζεται Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν.
| Αγαθά | Ποσότητα | Τιμή σε χρημ. μονάδες | Αξία σε χρημ. μονάδες |
|---|---|---|---|
| Χ | 1.000 κιλά | 100 το κιλό | 100.000 |
| Ψ | 100 τεμάχια | 2.000 το τεμάχιο | 200.000 |
| Ω | 1.000 τετ. μέτρα | 50.000 το τετ. μέτρο | 50.000.000 |
| Σύνολο | 50.300.000 |
Πορτοκάλια, ασπιρίνες, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και υφάσματα δεν μπορούν να προστεθούν απευθείας, γιατί μετριούνται σε διαφορετικές μονάδες (κιλά, τεμάχια, τετραγωνικά μέτρα κ.λπ.). Μόνο μετατρέποντάς τα σε χρηματική αξία αποκτούν μια κοινή, συγκρίσιμη μονάδα μέτρησης.
🏦 Ο ορισμός του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος
Με άλλα λόγια, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) είναι η συνολική αξία σε χρηματικές μονάδες των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μια χώρα σ' ένα συγκεκριμένο έτος.
Η χρησιμοποίηση του όρου «εγχώριο» έχει σημασία, γιατί η παραγωγή πρέπει να γίνεται μέσα στην επικράτεια μιας χώρας, ασχέτως αν ο παραγωγός μπορεί να είναι μόνιμος κάτοικος μιας άλλης χώρας.
Παράδειγμα: Αν ένα εργοστάσιο κατασκευής ψυγείων ανήκει σε Ιταλούς επιχειρηματίες, παράγει όμως στη χώρα μας, η παραγωγή του αποτελεί μέρος του εγχώριου προϊόντος της Ελλάδας.
Αυτό που μετράει για το Α.Ε.Π. μιας χώρας είναι το πού γίνεται η παραγωγή, όχι ποιος την κάνει. Μια επιχείρηση με ξένους ιδιοκτήτες που παράγει μέσα στα σύνορα μιας χώρας προσμετράται στο εγχώριο προϊόν αυτής της χώρας.
🔍 Τρία ζητήματα που προκύπτουν από τον ορισμό
Από τον ορισμό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος προκύπτει η ανάγκη να εξηγηθούν:
- Ο προσδιορισμός των αξιών των αγαθών του Α.Ε.Π., που προφανώς επηρεάζονται από τις μεταβολές των τιμών.
- Ο όρος «τελικά» αγαθά και υπηρεσίες.
- Ο όρος «εγχώριο» που αντιδιαστέλλεται από τον όρο «εθνικό».