Τιμή και Ποσότητα Ισορροπίας ⚖️
Ας μελετήσουμε με ένα παράδειγμα μια υποθετική αγορά ενός αγαθού. Η αγοραία ζήτηση και η αγοραία προσφορά του σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο δίνονται στον παρακάτω πίνακα.
📊 Πίνακας 5.1
| Τιμή (Ευρώ) | Ζητούμενη Ποσότητα (κιλά) | Προσφερόμενη Ποσότητα (κιλά) | Υπερβάλλουσα Προσφορά (κιλά) | Υπερβάλλουσα Ζήτηση (κιλά) |
|---|---|---|---|---|
| 60 | 5 | 37 | 32 | - |
| 50 | 8 | 35 | 27 | - |
| 40 | 13 | 30 | 17 | - |
| 30 | 20 | 20 | 0 | 0 |
| 20 | 35 | 10 | - | 25 |
| 10 | 50 | 3 | - | 47 |
Στο παράδειγμα παρατηρούμε ότι υπάρχει μια μόνο τιμή, η οποία εξισώνει τη ζητούμενη με την προσφερόμενη ποσότητα. Είναι η τιμή των 30 ευρώ, στην οποία οι παραγωγοί προσφέρουν 20 μονάδες προϊόντος και οι καταναλωτές ζητούν αντίστοιχα την ίδια ποσότητα. Η τιμή λοιπόν των 30 ευρώ είναι η τιμή του προϊόντος στην αγορά για τη χρονική αυτή περίοδο. Κάθε καταναλωτής που επιθυμεί να αγοράσει το προϊόν πρέπει να πληρώσει 30 ευρώ για κάθε μονάδα του, και στην ίδια τιμή πρέπει να πουλήσει το προϊόν του κάθε παραγωγός.
Σε κάθε άλλη τιμή, τη χρονική αυτή περίοδο, θα παρουσιάζεται είτε πλεόνασμα είτε έλλειμμα:
- Όταν η ζητούμενη ποσότητα είναι μεγαλύτερη από την προσφερόμενη ποσότητα, παρουσιάζεται έλλειμμα ή υπερβάλλουσα ζήτηση. Στο παράδειγμα αυτό συμβαίνει για κάθε τιμή που είναι μικρότερη από 30 ευρώ.
- Όταν η ζητούμενη ποσότητα είναι μικρότερη από την προσφερόμενη ποσότητα, παρουσιάζεται πλεόνασμα ή πλεονάζουσα προσφορά. Αυτό συμβαίνει στο παράδειγμα για κάθε τιμή που είναι μεγαλύτερη από 30 ευρώ.
Τιμή Ισορροπίας 🎯
Η τιμή των 30 ευρώ ονομάζεται τιμή ισορροπίας.
Τιμή ισορροπίας είναι η τιμή στην οποία η ζητούμενη ποσότητα είναι ίση με την προσφερόμενη ποσότητα, είναι δηλαδή η τιμή που εξισορροπεί τις δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης.
Ας δούμε πώς λειτουργούν αντίρροπα οι δυνάμεις προσφοράς και ζήτησης στο παράδειγμα που αναφέραμε:
Στην τιμή των 60 ευρώ, η προσφερόμενη ποσότητα είναι 37 μονάδες προϊόντος, ενώ η ζητούμενη ποσότητα 5 μονάδες. Συνεπώς υπάρχει πλεόνασμα 32 μονάδων, που σημαίνει ότι μένουν αδιάθετες 32 μονάδες προϊόντος στα χέρια των παραγωγών. Οι παραγωγοί, για να αποφύγουν συσσώρευση αποθεμάτων, θα μειώσουν την τιμή. Όταν μειώνεται η τιμή, αυξάνεται η ζητούμενη ποσότητα και μειώνεται η προσφερόμενη ποσότητα. Συνεπώς, σε κάθε μείωση της τιμής μειώνεται και το πλεόνασμα. Το πλεόνασμα στο παράδειγμά μας μηδενίζεται όταν η τιμή γίνει 30 ευρώ.
Ας υποθέσουμε τώρα ότι η τιμή είναι 20 ευρώ. Στην τιμή αυτή οι παραγωγοί προσφέρουν 10 μονάδες προϊόντος, ενώ οι καταναλωτές ζητούν ποσότητα 35 μονάδων. Συνεπώς υπάρχει έλλειμμα 25 μονάδων, που σημαίνει ότι υπάρχουν καταναλωτές οι οποίοι σε αυτήν την τιμή δεν βρίσκουν να αγοράσουν το προϊόν και είναι διατεθειμένοι να το αγοράσουν σε μεγαλύτερη τιμή. Με την αύξηση όμως της τιμής μειώνεται η ζητούμενη ποσότητα και αυξάνεται η προσφερόμενη, με συνέπεια να μειώνεται συνεχώς το έλλειμμα. Το έλλειμμα στο παράδειγμα μηδενίζεται όταν η τιμή γίνει 30 ευρώ.
Το πλεόνασμα εμφανίζεται πάνω από την τιμή ισορροπίας (η προσφορά «κερδίζει» τη ζήτηση), ενώ το έλλειμμα εμφανίζεται κάτω από την τιμή ισορροπίας (η ζήτηση «κερδίζει» την προσφορά). Και στις δύο περιπτώσεις, η αγορά τείνει να επιστρέψει στην τιμή ισορροπίας: η τιμή μειώνεται όταν υπάρχει πλεόνασμα και αυξάνεται όταν υπάρχει έλλειμμα.
Το Διάγραμμα της Ισορροπίας 📈
Έστω D η καμπύλη ζήτησης και S η καμπύλη προσφοράς. Το σημείο τομής Ε των δύο καμπυλών προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας (30 ευρώ και 20 μονάδες).
- Πάνω από το σημείο τομής παρουσιάζεται πλεόνασμα. Για παράδειγμα, στην τιμή των 60 ευρώ, το πλεόνασμα είναι 32 μονάδες.
- Κάτω από το σημείο τομής παρουσιάζεται έλλειμμα. Για παράδειγμα, στην τιμή των 20 ευρώ, το έλλειμμα είναι 25 μονάδες.