Ελαστικότητα της ζήτησης ως προς το εισόδημα ή εισοδηματική ελαστικότητα 💶

Όπως εξετάσαμε την ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή, μπορούμε να εξετάσουμε την ελαστικότητα της ζήτησης ως προς οποιονδήποτε άλλον προσδιοριστικό παράγοντα της ζήτησης ενός αγαθού. Συνήθως μας ενδιαφέρει η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς το εισόδημα.

Η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς το εισόδημα εκφράζει την αντίδραση των καταναλωτών στη ζητούμενη ποσότητα ενός αγαθού που οφείλεται στις μεταβολές του εισοδήματός τους, όταν η τιμή και οι άλλοι προσδιοριστικοί παράγοντες της ζήτησης παραμένουν σταθεροί.

Η εισοδηματική ελαστικότητα υπολογίζεται με τον λόγο της ποσοστιαίας μεταβολής της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή του εισοδήματος. Αν παραστήσουμε με Υ το εισόδημα και $E_Y$ την εισοδηματική ελαστικότητα, τότε:

E_Y = \frac{\Delta Q}{\Delta Y} \times \frac{Y_1}{Q_1}

Παράδειγμα υπολογισμού εισοδηματικής ελαστικότητας ✏️

Μπορούμε να εξετάσουμε παραδείγματα υπολογισμού εισοδηματικής ελαστικότητας από τα υποθετικά δεδομένα του παρακάτω πίνακα, όπου δίνονται οι ζητούμενες ποσότητες, καθώς μεταβάλλεται το εισόδημα με σταθερούς όλους τους άλλους παράγοντες και την τιμή.

Σημείο	Ζητούμενη ποσότητα (Q)	Τιμή μονάδος (P)	Εισόδημα καταναλωτών (Υ)
Α	10	150	50.000
Β	12	150	55.000
Γ	15	150	60.000
Δ	18	150	72.000
Ε	22,5	150	96.000

Η εισοδηματική ελαστικότητα, όταν έχουμε αύξηση του εισοδήματος από το σημείο Α στο σημείο Β, είναι:

E_Y = \frac{2}{5.000} \times \frac{50.000}{10} = \frac{100.000}{50.000} = 2

Όταν έχουμε μείωση του εισοδήματος από το σημείο Ε στο σημείο Δ, η εισοδηματική ελαστικότητα είναι:

E_Y = \frac{-4,5}{-24.000} \times \frac{96.000}{22,5} = \frac{432.000}{540.000} = 0,8

Είναι φανερό ότι η εισοδηματική ελαστικότητα δεν είναι ανάγκη να είναι ίδια σε όλα τα επίπεδα του εισοδήματος.

Η εισοδηματική ελαστικότητα δεν είναι σταθερή

Όπως συμβαίνει και με την ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή, η εισοδηματική ελαστικότητα ενός αγαθού μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το επίπεδο εισοδήματος στο οποίο υπολογίζεται. Δεν πρέπει να θεωρείται μία σταθερή τιμή για όλο το εύρος του εισοδήματος.

Τιμές της εισοδηματικής ελαστικότητας για κανονικά και κατώτερα αγαθά 🛍️

Τα αγαθά των οποίων η ζήτηση αυξάνεται, όταν το εισόδημα των καταναλωτών αυξάνεται, ονομάζονται κανονικά αγαθά. Η εισοδηματική ελαστικότητα των αγαθών αυτών είναι θετική.

Τα αγαθά των οποίων η ζήτηση μειώνεται, όταν το εισόδημα των καταναλωτών αυξάνεται, ονομάζονται κατώτερα αγαθά. Η εισοδηματική ελαστικότητα των αγαθών αυτών είναι αρνητική.

Κατώτερα χαρακτηρίζονται τα αγαθά χαμηλής ποιότητας, για τα οποία υπάρχουν υποκατάστατα ανώτερης ποιότητας, δηλαδή τα κανονικά αγαθά. Οι καταναλωτές με χαμηλά εισοδήματα ικανοποιούν τις ανάγκες τους κυρίως με κατώτερα αγαθά. Όταν όμως αυξάνεται το εισόδημά τους, αρχίζουν να υποκαθιστούν τα αγαθά αυτά με άλλα ανώτερης ποιότητας. Για παράδειγμα, αρχίζουν να καταναλώνουν βούτυρο αντί για φτηνή μαργαρίνη, νωπά ψάρια αντί για κατεψυγμένα κτλ.

Πώς ξεχωρίζουν τα κανονικά από τα κατώτερα αγαθά

Το πρόσημο της εισοδηματικής ελαστικότητας είναι αυτό που κατατάσσει ένα αγαθό σε κανονικό ή κατώτερο: θετική εισοδηματική ελαστικότητα σημαίνει κανονικό αγαθό, αρνητική σημαίνει κατώτερο αγαθό.

Σχόλια

Οι μεταβολές της τιμής ενός αγαθού μεταβάλλουν τη ζητούμενη ποσότητα του αγαθού, σύμφωνα με τον νόμο της ζήτησης, ενώ οι μεταβολές όλων των άλλων προσδιοριστικών παραγόντων της ζήτησης (π.χ. το εισόδημα) μεταβάλλουν τη ζήτηση του αγαθού, δηλαδή ολόκληρη τη συνάρτηση ζήτησης. Ο υπολογισμός της εισοδηματικής ελαστικότητας προϋποθέτει μεταβολή του εισοδήματος με σταθερή την τιμή του αγαθού και αμετάβλητους τους λοιπούς προσδιοριστικούς παράγοντες της ζήτησης.