Ελαστικότητα Ζήτησης και Συνολική Δαπάνη των Καταναλωτών 💰
Η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για ένα αγαθό εξαρτάται άμεσα από την ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή. Γνωρίζουμε ότι η συνολική δαπάνη των καταναλωτών είναι ίση με το γινόμενο της τιμής επί την ποσότητα:
Σε κάθε μεταβολή της τιμής, η συνολική δαπάνη δέχεται δύο αντίθετες επιδράσεις: η μία προέρχεται από τη μεταβολή της τιμής και η άλλη από την αντίθετη μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας. Τελικά εξαρτάται από την ελαστικότητα ζήτησης του αγαθού ποια από τις δύο μεταβολές θα επηρεάσει τη συνολική δαπάνη.
Ζήτηση Ελαστική () 📈
Στην ελαστική ζήτηση η ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας είναι μεγαλύτερη από την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής (σε απόλυτες τιμές). Επομένως, τη συνολική δαπάνη θα επηρεάζει κάθε φορά η μεγαλύτερη ποσοστιαία μεταβολή, δηλαδή η μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας.
Όταν , η ζητούμενη ποσότητα αντιδρά αναλογικά πιο έντονα από όσο μεταβάλλεται η τιμή. Αφού η συνολική δαπάνη είναι το γινόμενο , η μεγαλύτερη ποσοστιαία μεταβολή είναι αυτή που καθορίζει τελικά προς τα πού θα κινηθεί η δαπάνη.
Ζήτηση Ανελαστική () 📉
Στην ανελαστική ζήτηση η ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας είναι μικρότερη από την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής (σε απόλυτες τιμές). Επομένως, τη συνολική δαπάνη θα επηρεάζει κάθε φορά η μεγαλύτερη ποσοστιαία μεταβολή, δηλαδή αυτή της τιμής.
Ζήτηση με Ελαστικότητα Ίση με τη Μονάδα () ⚖️
Στην περίπτωση αυτή, η ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας είναι ίση με την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής (σε απόλυτες τιμές). Επομένως, η συνολική δαπάνη στην περίπτωση αυτή θα παραμείνει σταθερή.
Μια συνηθισμένη σύγχυση είναι να θεωρείται ότι, αφού η τιμή και η ποσότητα κινούνται πάντα αντίθετα, η συνολική δαπάνη μένει πάντα σταθερή. Αυτό ισχύει μόνο όταν . Σε κάθε άλλη περίπτωση, η μία από τις δύο μεταβολές (τιμής ή ποσότητας) υπερισχύει και καθορίζει την κατεύθυνση της συνολικής δαπάνης.
Επιβεβαίωση με Πίνακα Τιμών 📊
Ο παρακάτω πίνακας επιβεβαιώνει τα παραπάνω. Όταν η τιμή μειώνεται από 12 ευρώ σε 10 ευρώ, 8 ευρώ και 6 ευρώ και η ζήτηση είναι ελαστική, τότε η συνολική δαπάνη αυξάνεται. Παραπέρα μείωση της τιμής από 6 σε 4 και 2 ευρώ, όπου η ζήτηση είναι ανελαστική, η συνολική δαπάνη μειώνεται. Αντίστοιχα αποτελέσματα θα έχουμε, αν δεχτούμε ότι η τιμή αυξάνεται διαδοχικά από 2 ευρώ μέχρι 12 ευρώ.
| Σημείο | Τιμή | Ζητούμενη Ποσότητα | Συνολική Δαπάνη | Ελαστικότητα | Ζήτηση |
|---|---|---|---|---|---|
| Α | 12 | 20 | 240 | -6 | Ελαστική |
| Β | 10 | 40 | 400 | -3,75 | Ελαστική |
| Γ | 8 | 70 | 560 | -1,71 | Ελαστική |
| Δ | 6 | 100 | 600 | -0,9 | Ανελαστική |
| Ε | 4 | 130 | 520 | -0,3 | Ανελαστική |
| Ζ | 2 | 150 | 300 | — | — |
Στον πίνακα, η συνολική δαπάνη ανεβαίνει καθώς η τιμή πέφτει από 12 σε 6 ευρώ (όσο η ζήτηση είναι ελαστική), φτάνει στο μέγιστό της (600) στο σημείο Δ, και μετά μειώνεται καθώς η τιμή συνεχίζει να πέφτει (όπου η ζήτηση γίνεται ανελαστική). Το σημείο μέγιστης συνολικής δαπάνης αντιστοιχεί στην περιοχή όπου η ελαστικότητα πλησιάζει τη μονάδα.