Ειδικές περιπτώσεις καμπύλης ζήτησης και ελαστικότητας 📐
Υπάρχουν ορισμένες ακραίες και ειδικές περιπτώσεις στις οποίες η ελαστικότητα της ζήτησης είναι σταθερή σε όλο το μήκος της καμπύλης ζήτησης ή σε ένα τμήμα της.
(i) Καμπύλη ζήτησης με ελαστικότητα ίση με το μηδέν
Αν σε όλα τα σημεία της καμπύλης, τότε η ζήτηση χαρακτηρίζεται τελείως ανελαστική και η καμπύλη ζήτησης είναι ευθεία κάθετη στον άξονα των ποσοτήτων (Διάγραμμα 2.12).
Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές δεν αντιδρούν στις μεταβολές της τιμής του αγαθού και συνεχίζουν να ζητούν την ίδια ποσότητα, ανεξάρτητα από την τιμή. Είναι μια ακραία περίπτωση ζήτησης που θα μπορούσε να ισχύει, για παράδειγμα, στη ζήτηση φαρμάκων απαραίτητων για τη θεραπεία κάποιας ασθένειας.
Στην τελείως ανελαστική ζήτηση η καμπύλη είναι κάθετη στον άξονα των ποσοτήτων (δηλαδή παράλληλη στον άξονα των τιμών) — όχι το αντίστροφο. Η ποσότητα παραμένει σταθερή όσο κι αν αλλάζει η τιμή.
(ii) Καμπύλη ζήτησης με άπειρη ελαστικότητα
Μια άλλη ακραία περίπτωση είναι αυτή στην οποία η καμπύλη ζήτησης είναι παράλληλη προς τον άξονα των ποσοτήτων (Διάγραμμα 2.13). Στην περίπτωση αυτή οι καταναλωτές ζητούν στην ίδια τιμή οποιαδήποτε ποσότητα μπορούν να βρουν.
Στην πράξη αυτό είναι αδύνατο, γιατί το εισόδημα των καταναλωτών είναι περιορισμένο. Θα μπορούσε ωστόσο να ισχύει για περιορισμένα όρια ζητούμενων ποσοτήτων.
(iii) Καμπύλη ζήτησης με ελαστικότητα ίση με τη μονάδα
Όταν η καμπύλη ζήτησης είναι ισοσκελής υπερβολή, τότε σε όλο το μήκος της καμπύλης η ελαστικότητα ζήτησης είναι σε απόλυτη τιμή ίση με τη μονάδα (). Αυτό αποδεικνύεται εύκολα, αν χρησιμοποιήσουμε τον τύπο της ελαστικότητας τόξου.
(iv) Η ελαστικότητα στην ευθεία καμπύλη ζήτησης
Αν η καμπύλη ζήτησης είναι ευθεία γραμμή (Διάγραμμα 2.14) που τέμνει τον άξονα των τιμών στο σημείο Α και τον άξονα των ποσοτήτων στο σημείο Β, η ελαστικότητα μεταβάλλεται σε όλο το μήκος της:
- Στο μέσο Μ του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ, η ελαστικότητα είναι σε απόλυτη τιμή ίση με τη μονάδα ().
- Στο τμήμα ΜΑ η ζήτηση είναι ελαστική και η απόλυτη τιμή της ελαστικότητας αυξάνει καθώς μεταβαίνουμε από το σημείο Μ προς το σημείο Α.
- Στο τμήμα ΜΒ η ζήτηση είναι ανελαστική και η απόλυτη τιμή της ελαστικότητας μειώνεται καθώς μεταβαίνουμε από το σημείο Μ προς το σημείο Β.
Ειδικότερα:
- Στο σημείο Α, όπου η ποσότητα Q είναι μηδέν, ο λόγος γίνεται άπειρος και επομένως η ελαστικότητα είναι άπειρη.
- Στο σημείο Β, όπου η τιμή είναι μηδέν, ο λόγος γίνεται μηδέν και επομένως η ελαστικότητα είναι μηδέν.
Σε μια ευθύγραμμη καμπύλη ζήτησης η κλίση (ο λόγος ) παραμένει σταθερή σε όλα τα σημεία, όμως ο λόγος αλλάζει συνεχώς καθώς κινούμαστε πάνω στην ευθεία. Επειδή η ελαστικότητα εξαρτάται από το γινόμενο αυτών των δύο λόγων, η ίδια ευθεία μπορεί να περιέχει σημεία με ελαστικότητα από το άπειρο έως το μηδέν.