Ελαστικότητα Ζήτησης ως προς την Τιμή 📉

Η αντίδραση των καταναλωτών στις μεταβολές της τιμής

Στον πίνακα 2.4 δίνονται οι τιμές και οι ζητούμενες ποσότητες για τρία αγαθά Α, Β και Γ.

Πίνακας 2.4

Τιμή	Ζητούμενη Ποσότητα Αγαθού Α	Ζητούμενη Ποσότητα Αγαθού Β	Ζητούμενη Ποσότητα Αγαθού Γ
100	300	400	200
110	285	360	160

Όταν η τιμή αυξάνεται από 100 σε 110, δηλαδή η ποσοστιαία αύξηση είναι 10%, τότε η ποσοστιαία μείωση στις ζητούμενες ποσότητες των τριών αγαθών είναι:

Για το Α:

\frac{285-300}{300}\times100=-5\%

Για το Β:

\frac{360-400}{400}\times100=-10\%

Για το Γ:

\frac{160-200}{200}\times100=-20\%

Παρατηρούμε ότι η ίδια ποσοστιαία αύξηση της τιμής για τα τρία αγαθά δεν έχει τα ίδια αποτελέσματα στις ζητούμενες ποσότητες αυτών των αγαθών. Διαφορετική είναι η αντίδραση των καταναλωτών σε κάθε αγαθό.

Αν θέλουμε να έχουμε ένα μέτρο αυτής της αντίδρασης των καταναλωτών στις μεταβολές των τιμών, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον λόγο της ποσοστιαίας μεταβολής της ζητούμενης ποσότητας κάθε αγαθού προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του:

Αγαθό Α:

\frac{-5\%}{10\%}=-0{,}5

Αγαθό Β:

\frac{-10\%}{10\%}=-1

Αγαθό Γ:

\frac{-20\%}{10\%}=-2

Ορισμός της ελαστικότητας ζήτησης ως προς την τιμή

Ο λόγος αυτός, δηλαδή η ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής, ονομάζεται ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή.

Μπορούμε λοιπόν να αντιληφθούμε την ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή ως τον βαθμό ανταπόκρισης ή αντίδρασης των καταναλωτών στις μεταβολές της τιμής, όλων των άλλων παραγόντων σταθερών (ceteris paribus).

Γιατί τα αγαθά Α, Β και Γ αντιδρούν διαφορετικά

Η ίδια αύξηση 10% στην τιμή προκάλεσε πτώση της ζητούμενης ποσότητας κατά 5% στο Α, 10% στο Β και 20% στο Γ. Αυτό δείχνει ότι η ελαστικότητα δεν είναι ίδια για όλα τα αγαθά — εξαρτάται από το πόσο «ευαίσθητοι» είναι οι καταναλωτές στην τιμή του συγκεκριμένου αγαθού.

Υπολογισμός της ελαστικότητας ζήτησης

Γενικά η ελαστικότητα ζήτησης συμβολίζεται με $E_D$ και ορίζεται ως:

E_D=\frac{\Delta Q}{\Delta P}\times\frac{P_1}{Q_1}

Η ανωτέρω ελαστικότητα της ζήτησης δίνει την ελαστικότητα στο σημείο που αντιστοιχεί σε τιμή $P_1$ και ζητούμενη ποσότητα $Q_1$ .

Από τον νόμο της ζήτησης γνωρίζουμε ότι κάθε μεταβολή της τιμής έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την αντίθετη φορά. Η αρνητική αυτή σχέση μεταξύ τιμής και ζητούμενης ποσότητας έχει ως αποτέλεσμα η αριθμητική τιμή της ελαστικότητας ζήτησης να είναι αρνητική.

Η αρνητική τιμή δεν σημαίνει «μικρή» ελαστικότητα

Το πρόσημο «−» στην ελαστικότητα ζήτησης δεν δείχνει πόσο έντονη είναι η αντίδραση των καταναλωτών· δείχνει μόνο την αντίθετη φορά μεταβολής τιμής και ζητούμενης ποσότητας. Για να συγκρίνουμε πόσο «ευαίσθητη» είναι η ζήτηση, εξετάζουμε το μέγεθος (την απόλυτη τιμή) του αριθμού, όχι το πρόσημό του.

Η ελαστικότητα διαφέρει σε κάθε σημείο της καμπύλης

Η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή είναι διαφορετική όχι μόνο μεταξύ διαφορετικών αγαθών, αλλά γενικά δεν παραμένει σταθερή ούτε για το ίδιο αγαθό σε όλο το μήκος της καμπύλης ζήτησης. Για παράδειγμα, τα υποθετικά δεδομένα του παρακάτω πίνακα:

Σημείο	Τιμή (Ευρώ)	Ζητούμενη ποσότητα (κιλά)
Α	20	40
Β	16	60
Γ	12	90
Δ	8	120
Ε	4	150

Όταν η τιμή μειώνεται από 20 σε 16 ευρώ, η ζητούμενη ποσότητα αυξάνεται από 40 σε 60 κιλά. Η μεταβολή της τιμής είναι $\Delta P=-4$ και η μεταβολή στην ποσότητα είναι $\Delta Q=20$ . Αν θέλουμε την ελαστικότητα της ζήτησης στο σημείο Α, τότε $P_1=20$ και $Q_1=40$ .

Η ελαστικότητα ζήτησης στο σημείο Α είναι:

E_D=\frac{20}{-4}\times\frac{20}{40}=-2{,}5

Όταν η τιμή μειώνεται από 8 σε 4 ευρώ, η ελαστικότητα της ζήτησης στο σημείο Δ είναι:

E_D=\frac{30}{-4}\times\frac{8}{120}=-0{,}5

Ίδια καμπύλη, διαφορετική ελαστικότητα

Το ίδιο αγαθό, στην ίδια καμπύλη ζήτησης, έχει ελαστικότητα −2,5 στο σημείο Α (υψηλή τιμή, μικρή ποσότητα) αλλά μόλις −0,5 στο σημείο Δ (χαμηλή τιμή, μεγάλη ποσότητα). Η ελαστικότητα λοιπόν δεν είναι ιδιότητα του αγαθού γενικά, αλλά υπολογίζεται πάντα σε ένα συγκεκριμένο σημείο της καμπύλης ζήτησης.