Μεταβολή στη Ζητούμενη Ποσότητα και Μεταβολή στη Ζήτηση 🔄

Πρέπει να γίνεται σαφής διαχωρισμός των περιπτώσεων που αναφέρονται στη μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας και στη μεταβολή της ζήτησης. Η διαφορά αυτή μπορεί να φανεί και με τη χρησιμοποίηση διαγραμμάτων.

α) Μεταβολή μόνο στη ζητούμενη ποσότητα

Η ζητούμενη ποσότητα μεταβάλλεται μόνο λόγω μεταβολής της τιμής του αγαθού, ενώ οι άλλοι προσδιοριστικοί παράγοντες παραμένουν σταθεροί.

Έστω η καμπύλη ζήτησης $D$ ενός αγαθού. Αν στην τιμή $P_1$ η ζητούμενη ποσότητα είναι $Q_1$, τότε βρισκόμαστε στο σημείο Α της καμπύλης ζήτησης.

• Αν η τιμή μειωθεί σε $P_2$ (ceteris paribus), τότε η ζητούμενη ποσότητα αυξάνεται σε $Q_2$. Ο συνδυασμός αυτός αντιστοιχεί στο σημείο Β της καμπύλης $D$. Έχουμε, επομένως, μια κίνηση από το σημείο Α προς το σημείο Β πάνω στην ίδια καμπύλη.
• Αν η τιμή αυξηθεί από $P_1$ σε $P_3$, τότε η ζητούμενη ποσότητα μειώνεται από $Q_1$ σε $Q_3$. Ο νέος συνδυασμός αντιστοιχεί στο σημείο Γ της καμπύλης $D$. Έχουμε, επομένως, πάλι μια κίνηση από το σημείο Α στο σημείο Γ πάνω στην ίδια καμπύλη.

Παρατηρούμε ότι οι μεταβολές της τιμής μεταβάλλουν τη ζητούμενη ποσότητα, σύμφωνα με το νόμο της ζήτησης, χωρίς να μετακινούν την καμπύλη ούτε να αλλάζουν τη συνάρτησή της.

β) Μεταβολή μόνο στη ζήτηση

Στην περίπτωση αυτή δεχόμαστε ότι η τιμή ενός κανονικού αγαθού παραμένει σταθερή και μεταβάλλεται μόνον ένας προσδιοριστικός παράγοντας της ζήτησης, για παράδειγμα το εισόδημα των καταναλωτών.

Έστω η καμπύλη ζήτησης $D_1$ ενός αγαθού, στην οποία, στην τιμή $P_1$, η ζητούμενη ποσότητα είναι $Q_1$. Ο συνδυασμός αυτός αντιστοιχεί στο σημείο Α της καμπύλης $D_1$.

• Αν αυξηθεί το εισόδημα, αφού το αγαθό είναι κανονικό, θα αυξηθεί η ζήτησή του και στην ίδια τιμή $P_1$ θα αυξηθεί η ζητούμενη ποσότητα από $Q_1$ σε $Q_2$. Ο συνδυασμός αυτός όμως αντιστοιχεί στο σημείο Β, που ανήκει σε μια άλλη καμπύλη ζήτησης $D_2$, η οποία προήλθε από τη μετατόπιση ολόκληρης της $D_1$ προς τα δεξιά.
• Αν πάλι μειωθεί το εισόδημα, θα μειωθεί η ζήτησή του και στην ίδια τιμή $P_1$ η ζητούμενη ποσότητα θα μειωθεί από $Q_1$ σε $Q_3$. Ο συνδυασμός αυτός αντιστοιχεί στο σημείο Γ μιας άλλης καμπύλης ζήτησης $D_3$, η οποία προήλθε από τη μετατόπιση ολόκληρης της καμπύλης $D_1$ προς τα αριστερά.

Παρατηρούμε ότι οι μεταβολές σε έναν από τους προσδιοριστικούς παράγοντες της ζήτησης, όταν η τιμή παραμένει σταθερή, μεταβάλλουν τη ζήτηση του αγαθού, μετατοπίζοντας ολόκληρη την καμπύλη ζήτησης και μεταβάλλοντας τη συνάρτησή της.

γ) Ταυτόχρονη μεταβολή ζητούμενης ποσότητας και ζήτησης

Ας υποθέσουμε ότι για ένα κανονικό αγαθό παρατηρείται ταυτόχρονα μεταβολή στην τιμή του και στο εισόδημα των καταναλωτών, για παράδειγμα, αυξάνονται και τα δύο. Στην περίπτωση αυτή η αύξηση της τιμής τείνει να μειώσει τη ζητούμενη ποσότητα, ενώ η αύξηση του εισοδήματος τείνει να αυξήσει τη ζήτηση.

Επειδή οι επιδράσεις των δύο αυτών μεταβολών είναι αντίθετες, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν η τελική ζητούμενη ποσότητα είναι ίση, μικρότερη ή μεγαλύτερη από την αρχικά ζητούμενη ποσότητα (πριν τις μεταβολές). Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από το σχετικό μέγεθος των μεταβολών της τιμής και του εισοδήματος.

Ας μελετήσουμε μια περίπτωση όπου το μέγεθος της αύξησης του εισοδήματος είναι μεγαλύτερο από το μέγεθος της αύξησης της τιμής. Έστω η καμπύλη ζήτησης $D_1$ ενός κανονικού αγαθού. Αν στην τιμή $P_1$ η ζητούμενη ποσότητα είναι $Q_1$, ο συνδυασμός αυτός αντιστοιχεί στο σημείο Α της καμπύλης $D_1$.

• Η αύξηση της τιμής σε $P_2$ θα μειώσει τη ζητούμενη ποσότητα σε $Q_2$. Έχουμε μια μετακίνηση από το σημείο Α προς το σημείο Β πάνω στην ίδια καμπύλη $D_1$.
• Αν τώρα αυξηθεί το εισόδημα των καταναλωτών, θα αυξηθεί και η ζήτησή τους για το αγαθό. Θα έχουμε μετακίνηση ολόκληρης της καμπύλης ζήτησης προς τα δεξιά, από τη θέση $D_1$ στη θέση $D_2$. Έτσι, στην ίδια τιμή $P_2$, η ζητούμενη ποσότητα αυξάνεται από $Q_2$ σε $Q_3$. Έχουμε, δηλαδή, μετακίνηση από το σημείο Β της $D_1$ προς το σημείο Γ της $D_2$.

Παρατηρούμε ότι η τελικά ζητούμενη ποσότητα $Q_3$ είναι μεγαλύτερη από την αρχική $Q_1$.

Ευνόητο είναι ότι, αν με την ίδια αύξηση του εισοδήματος έχουμε μεγαλύτερη αύξηση της τιμής, η τελική ζητούμενη ποσότητα θα είναι μικρότερη από την αρχική.